Ở làng Vagator yên tĩnh của Goa, một ngôi nhà hướng biển chọn cách nói thật về vật liệu: không ốp, không phủ, để mười một khung gỗ khối vừa chịu lực vừa làm luôn phần nội thất.
Suốt hơn một thế kỷ, bê tông là mặc định của xây dựng — chắc, bền, rẻ. Nhưng cái giá carbon của nó thì không thể chạy trốn mãi. Ngôi nhà mà Architecture Discipline dựng lên cho Sahil Barua, đồng sáng lập một công ty logistics thương mại điện tử lớn của Ấn Độ, là một thí nghiệm nhỏ nhưng dứt khoát: đưa gỗ khối (mass timber) vào một công trình nhà ở, tại một đất nước gần như chưa có tiền lệ.
Bản brief chỉ ghi vài yêu cầu công năng, phần còn lại để ngỏ cho kiến trúc sư. Người chủ lớn lên trong khuôn viên IIM Ahmedabad do Louis Kahn thiết kế, nên có sẵn thiện cảm với vật liệu được phô bày trung thực. Chính cái gu ấy trở thành cánh cửa để nhóm thiết kế thử những thứ ít ai dám thử.
Nhà ngồi ở điểm cao nhất của khu đất dốc xanh um, quay mặt về sông Chapora phía Bắc và biển Arab ở hướng Tây Bắc. Để giữ nguyên độ dốc và cây cối sẵn có, công trình được nâng lên trên hệ cột và tường chắn bê tông — một nền móng can thiệp tối thiểu vào đất. Tầng trệt nâng cao vừa giảm khối lượng đào đắp, vừa tránh cho nhà khỏi ẩm và hiện tượng mao dẫn theo thời gian.
“Cách một công trình chạm đất rất quan trọng, bởi đó là nơi người dùng lần đầu tiếp xúc với ngôi nhà.” — kiến trúc sư chủ trì Akshat Bhatt.
Tính cách tập trung, gọn ghẽ của chủ nhà gợi ra hình khối một chiều: một khối tuyến tính đơn, mái dốc thẳng — kiểu mái đọc được ngay ý đồ đối phó với mùa mưa nặng hạt của Goa. Trục xương sống của toàn bộ ngôi nhà là mười một khung cổng glulam. Glulam, hay gỗ dán ép lớp, là một dạng gỗ khối nổi tiếng nhờ độ toàn vẹn kết cấu và dấu chân carbon thấp, với cường độ so được với thép. Đó cũng chính là quyết định thiết kế trung tâm mà mọi thứ khác xoay quanh.
Đơn vị Artius đảm nhận phần dựng nhà hai tầng theo hệ cột–dầm. Toàn bộ được tiền chế tại xưởng ở Gurugram rồi lắp ráp tại chỗ chỉ trong 30 ngày bởi một đội gọn chín người. Các chốt neo chính xác cố định khung cột–dầm glulam vào móng bê tông, cho một kết cấu vừa chắc, vừa nhanh, vừa đẹp. Cái đẹp ở đây không đến từ trang trí, mà từ việc một hệ kết cấu phức tạp được đơn giản hoá đến mức mạch lạc — chứng minh rằng dự án gỗ khối có thể thi công cạnh tranh ngang ngửa bê tông.
Các không gian sống được tổ chức theo lối mở trong khối tuyến tính. Tầng trệt gần như không tường, giữ lớp vỏ ngoài liền mạch: khu khách và ăn trải rộng, các phòng ngủ khách bán riêng tư lùi về cuối khối. Khoảng khách thông tầng áp vào một mảng kính lớn, để ánh sáng và tầm nhìn tràn vào. Trên đỉnh mái, một giếng trời chạy dọc sống mái vừa lấy sáng vừa xả khí nóng tích tụ. Từ phòng khách, sàn deck kim loại vươn ra như trôi trên cảnh quan, mở thẳng ra biển Arab.
Một cầu thang thép nhẹ dẫn lên tầng lửng — hành lang gallery nhìn xuống phòng khách rồi đưa tới phòng ngủ chính. Chính hành lang này được thiết kế để trưng bộ sưu tập nghệ thuật đa dạng của chủ nhà. Ở chiều ngược lại với hình khối chính, khối bếp–ăn bung ra như một mảnh không gian giải cấu trúc, ốp kẽm. Nó nhìn xuống hồ bơi một bên và vườn rau một bên, cho cảm giác lơ lửng giữa thiên nhiên. Tầng dưới còn có một xưởng mộc riêng, khối kính lấy sáng qua cửa cao, mở ra sàn gỗ nửa che nắng.
Nội thất tinh giản có chủ đích, để kết cấu tự đứng ra làm nhân vật chính. Không cần ốp, không cần lớp hoàn thiện: các khung gỗ khối phô ở trạng thái thô, mộc, mang lại chất xúc giác cho không gian trong. Sàn lát đá granite đen, tường trắng như tấm toan để ký ức phủ lên theo năm tháng. Bàn ăn dài 4,5 mét làm từ một tấm gỗ nguyên khối cạnh live-edge; vài món hiện đại bọc da — chiếc Eames, chiếc daybed lấy cảm hứng Mies — tương phản duyên dáng với đồ mộc thô mộc.
Vẻ tinh tế bên trong ấy lại nằm sau một lớp vỏ ngoài gai góc: gỗ cháy. Được tạo bằng kỹ thuật bảo quản cổ của Nhật mang tên yakisugi, những tấm gỗ than hoá vừa bền, vừa kháng nhiệt ẩm, lại có diện mạo riêng — hợp với thời tiết nhiệt đới của Goa, một mặt tiền sẽ phản ứng với thiên nhiên và già đi một cách đẹp đẽ. Sắc xám than khiến ngôi nhà vừa tách khỏi, vừa hoà vào khung cảnh quanh nó. Khối bếp–ăn ốp kẽm là điểm đối âm sắc lẹm với lớp gỗ cháy.
Khu đất hoang dã, bohemian là môi trường lý tưởng cho chủ nhân — một người chơi ba môn phối hợp thích chạy ngoài trời hơn tập trong phòng gym. Một hồ nước dài 25 mét chạy dọc thân nhà được tạo ra như bể bơi tập luyện ngoài trời. Phần lớn cảnh quan dành cho vườn rau để chủ nhà tự trồng thức ăn; hầu hết cây cũ được giữ lại làm ranh giới mềm với con đường và ngôi làng.
Câu chuyện carbon của một ngôi nhà thường bắt đầu từ chính lớp vật liệu dựng nên nó — điều mà bài dấu chân carbon bắt đầu từ bên trong bức tường đã bàn tới. Ở Vagator, lựa chọn gỗ khối thay bê tông không chỉ là một tuyên ngôn thẩm mỹ, mà là một phép tính về mức tiêu thụ vật liệu được kiểm soát chặt từ khâu ý tưởng đến thi công. Kết quả là một tiền lệ cho thiết kế nhà ở bền vững tại Ấn Độ — và một nơi chốn để chủ nhân lui về, nạp lại năng lượng sáng tạo giữa cây xanh và biển.
Thông tin dự án
Dự án: Timber Residence — nhà gỗ Vagator
Địa điểm: Vagator, Goa, Ấn Độ
Diện tích: ~465–930 m² (5.000–10.000 sqft)
Vật liệu: Gỗ khối glulam, gỗ cháy yakisugi, kẽm, đá granite đen
Thiết kế: Architecture Discipline (KTS chủ trì: Akshat Bhatt)
Chế tạo & lắp dựng gỗ khối: Artius (Gurugram)
Năm hoàn thành: 2023
Hình ảnh: Studio Charuau
• Đọc thêm: DHaus: nhà phố Nam Kinh kể chuyện bằng gỗ uốn cong
