Một giải thưởng kiến trúc mà có tới hạng mục “Phong cách sống của Năm” đã nói lên nhiều điều về cách ngành này đang tự nhìn lại mình.
Ngày 7/7, Ashui.com chính thức phát động Ashui Awards 2026 — mùa thứ 15 của giải thưởng thường niên có tuổi đời dài nhất trong ngành xây dựng – kiến trúc Việt Nam, kể từ lần đầu tổ chức năm 2012. Được ví như “Oscars của ngành Xây dựng Việt Nam”, con số 15 năm không chỉ là thâm niên. Nó là một biên niên sử nhỏ ghi lại việc người làm nghề đã dần thay đổi câu hỏi trung tâm: từ “công trình nào đẹp nhất” sang “không gian sống nào đáng sống nhất”.
Điều đó lộ rõ ở cấu trúc 12 hạng mục năm nay. Bên cạnh những trục quen thuộc — Kiến trúc sư, Công trình, Nhà thầu, Chủ đầu tư, Hãng Kỹ thuật của Năm — là những hạng mục cho thấy đường biên của ngành đang mở rộng: Xây dựng Xanh, Dự án Tương lai, Nhà ở, Nội thất và Dự án Chung tay của Năm. Đáng chú ý nhất là hai hạng mục mới mang tinh thần truyền cảm hứng: “Góc nhìn chuyên gia của Năm” (Key Opinion of the Year) vinh danh những bài viết, phản biện, chia sẻ chuyên môn có sức tác động đến nhận thức và chính sách; và “Phong cách sống của Năm” (Lifestyle of the Year) dành cho những dự án, sản phẩm hài hòa thẩm mỹ, công năng và giá trị văn hóa.
Đọc kỹ danh sách này, có thể thấy một sự dịch chuyển thẩm mỹ. “Xây dựng Xanh” đưa tính bền vững từ khẩu hiệu thành tiêu chí chấm giải, đòi hỏi cả số liệu tiêu thụ năng lượng thực tế. “Dự án Chung tay” kéo kiến trúc ra khỏi biệt thự và cao ốc, hướng về công trình cộng đồng — mảng lâu nay ít được tôn vinh vì không hào nhoáng. Còn “Phong cách sống” thừa nhận một điều giới thiết kế Việt từng ngại nói thẳng: một không gian đẹp không nằm ở đường nét, mà ở cách con người thật sự sống trong đó.
Vì sao điều này đáng chú ý ngay lúc này? Vì thị trường bất động sản và xây dựng Việt Nam vừa trải qua một chu kỳ trầm lắng, buộc cả người làm nghề lẫn chủ đầu tư phải định nghĩa lại “giá trị”. Khi không còn dễ bán một căn hộ chỉ bằng vị trí và diện tích, câu chuyện thiết kế — ánh sáng, thông gió, vật liệu, trải nghiệm sống — trở thành phần khác biệt thật. Một giải thưởng đặt “phong cách sống” ngang hàng với “công trình” chính là tấm gương phản chiếu áp lực đó.
Về vận hành, mùa giải mở đề cử từ 7/7 đến 31/10, chọn shortlist trong tháng 11 (tối đa 10 đề cử mỗi hạng mục), rồi bước vào giai đoạn bình chọn giữa tháng 12. Kết quả cuối cùng — tính theo 70% phiếu hội đồng chuyên môn và 30% bình chọn cộng đồng — công bố ngày 31/12/2026. Lễ trao giải và triển lãm Ashui Pavilion 2027 dự kiến diễn ra ngày 16/1/2027.
Ở góc độ ấy, Ashui Awards không chỉ là lễ trao giải cuối năm. Nó là bản tự đánh giá của một cộng đồng nghề nghiệp: điều gì được coi là giỏi, điều gì đáng được nhớ. Và khi một ngành bắt đầu tôn vinh cả những công trình chung tay lẫn cách người ta sống trong nhà mình, đó là dấu hiệu ngành ấy đang trưởng thành — không còn chạy theo hình ảnh, mà quay về với con người.
