Trên đảo Saadiyat — nơi Abu Dhabi đang xếp những bảo tàng dọc bờ nước — Gehry Partners thêm một khối lớn vào đường chân trời. Nhưng lần này, công trình không dựng lên để chứa hiện vật, mà để chứa tiếng hát. Dar al Funoon, “Ngôi nhà của Nghệ thuật”, là một nhà hát gói trong những nếp gấp như vải đang lay.
Trong những phối cảnh đầu tiên, công trình hiện ra như một cụm khối nhợt sáng, phồng lên rồi túm lại quanh các khán phòng — gần với hình ảnh một tấm rèm bị giữ lại giữa lúc đang chuyển động hơn là một bảo tàng bọc kim loại.
Chuyển động ấy vốn quen thuộc trong ngôn ngữ tạo hình của Frank Gehry: bề mặt nâng lên, gấp khúc, rồi gập ngược vào chính nó. Nhưng quyết định cốt lõi của Dar al Funoon không nằm ở vỏ ngoài.
Đó là một mặt đứng trong suốt, mở một phần công trình ra phía thành phố. Người qua đường sẽ thấy thấp thoáng bên trong: buổi tập, lúc tụ họp, khoảnh khắc đến rạp, cả cơ chế hậu trường của một buổi diễn. Phần phía sau sân khấu được đẩy nhẹ ra trước mặt tiền — và chính chi tiết đó cho công trình một đời sống vượt khỏi cử chỉ kiến trúc lớn lao.
Trung tâm của Dar al Funoon là một khán phòng đa năng hơn 2.000 chỗ, với hố nhạc thiết kế cho 120 nhạc công — đủ chỗ cho opera, ballet, hoà nhạc lớn và các đoàn lưu diễn.
Quanh đó là một amphitheater ngoài trời 3.500 chỗ, một studio theatre 400 chỗ và một không gian nhạc jazz 250 chỗ. Tổng cộng hơn 6.000 ghế, đi kèm nhà hàng, khu bán lẻ, không gian sự kiện và sân thượng. Công trình được hình dung như một thiết chế hoạt động quanh năm: biểu diễn, lưu trú nghệ sĩ, workshop, đồng sản xuất.
Saadiyat lâu nay được kể qua các bộ sưu tập — Louvre Abu Dhabi, Bảo tàng Quốc gia Zayed sắp khánh thành, teamLab Phenomena, và Guggenheim Abu Dhabi cũng của Gehry Partners. Dar al Funoon kéo bản đồ ấy sang một hướng khác: năng lượng của thời gian thực, nơi công trình đổi khác theo từng buổi diễn, từng lớp khán giả, từng giờ trong ngày.
Với Gehry Partners, đây còn là một cặp đôi ngay tại Abu Dhabi. Guggenheim sẽ giữ hiện vật; Dar al Funoon giữ giọng hát, nhạc cụ và người biểu diễn. Một công trình chứa đồ vật, công trình kia chứa âm thanh.
Dự án do Sở Văn hoá và Du lịch Abu Dhabi khởi xướng, dự kiến mở cửa năm 2030. Nếu một bảo tàng đòi sự tĩnh, thì một nhà hát lại đòi sự động — và có lẽ vì thế, hình khối như tấm rèm đang lay là cách hợp lý để mở đầu một nơi sống bằng biểu diễn.
• Đọc thêm: Khi vật liệu bền vững cũng biết vui — công trình gỗ hồng giữa lòng Zurich
Ảnh: Department of Culture and Tourism – Abu Dhabi.
