Một bãi ga hàng hóa bỏ hoang ở Zurich — xám, công nghiệp, không màu. Năm tháng sau, cũng mảnh đất đó trở thành một tổ hợp ba tầng màu hồng pastel và xanh cobalt, với cabin treo lơ lửng như nhà trên cây và cầu dây vắt ngang không gian. Điều đáng nói không nằm ở màu sắc, mà ở thứ làm nên toàn bộ khung xương: gỗ.
Công trình tên Remise Rosa, do studio Hello Wood (Budapest) thiết kế và thi công. Nhưng nó không phải một trường hợp cá biệt. Nó là một mảnh ghép trong xu hướng đang định hình lại kiến trúc đương đại — sự trở lại của gỗ ghép tấm (CLT) như vật liệu kết cấu chính, không còn là lớp trang trí.
Cross-laminated timber — gỗ ghép tấm nhiều lớp dán chéo thớ — đủ cứng để thay thế bê tông và thép trong nhiều loại công trình. Nhưng lý do nó bùng nổ không chỉ là kỹ thuật. Đó là tốc độ và lượng phát thải.
Ở Remise Rosa, phần lớn cấu kiện được sản xuất sẵn tại xưởng, gia công bằng CNC để đạt độ chính xác cao, rồi lắp ráp tại chỗ. Kết quả: toàn bộ công trình 2.500m² hoàn thành trong vỏn vẹn năm tháng, ít rác thải, công trường sạch. Với một thành phố muốn xây nhanh mà không muốn để lại dấu chân carbon nặng nề, đây là lập luận khó chối từ.
Điều khiến công trình này thú vị hơn một bài học về vật liệu là cách nó được đặt vào đâu. Không phá đi xây mới trên đất trống — mà hồi sinh một khu đất công nghiệp đã chết.
Đây là tinh thần “adaptive reuse” (tái sử dụng thích ứng) đang lan rộng: thay vì coi hạ tầng cũ là phế tích cần xóa bỏ, kiến trúc sư xem nó như nền móng để kể một câu chuyện mới. Gỗ và đất bỏ hoang là một cặp đôi hợp lý — cả hai đều mang logic của sự tiết kiệm và tái tạo, thay vì tiêu thụ và thải bỏ.
Hello Wood vốn nổi tiếng với kiến trúc pop-up tạm thời và các công trình lễ hội. Lần này, họ chuyển toàn bộ kinh nghiệm “dựng nhanh, tháo gọn” đó thành một công trình đô thị lâu dài — chứng minh rằng tinh thần thử nghiệm không nhất thiết phải nhất thời.
CLT chưa phổ biến ở Việt Nam vì chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn vật liệu còn hạn chế. Nhưng bài học sâu hơn — tái sử dụng hạ tầng cũ thay vì san phẳng — thì hoàn toàn áp dụng được. Những nhà máy bỏ hoang, kho cảng cũ, khu tập thể xuống cấp ở các đô thị lớn không thiếu. Câu hỏi không phải “có gỗ CLT chưa”, mà là “ta có sẵn sàng nhìn một mảnh đất chết như một khởi đầu chưa”.
Remise Rosa trả lời bằng màu hồng. Một lời nhắc rằng vật liệu bền vững và không gian vui tươi không phải hai thái cực — chúng có thể là cùng một quyết định thiết kế.
___
Thông tin công trình
Tên công trình: Remise Rosa
Vị trí: Zurich West, Thụy Sĩ — trên nền một ga hàng hóa đường sắt bỏ hoang
Diện tích: 2.500 m²
Quy mô: 3 tầng — terrace, cabin kiểu nhà trên cây, cầu dây, mái đi bộ được
Vật liệu chính: Gỗ ghép tấm CLT, tiền chế CNC
Studio thiết kế & thi công: Hello Wood (Budapest, Hungary — thành lập 2010)
KTS chủ trì: Balázs Szelecsényi
Thiết kế nội thất: Felix Kistler
Nhiếp ảnh: György Palkó
