Trong hầu hết nhà phố Việt Nam, cầu thang chiếm khoảng 4–6m² mỗi tầng. Nhân với 4–5 tầng, đó là 20–30m² của căn nhà chỉ dùng để đi lên đi xuống. Trong một ngôi nhà 80m², con số đó là gần một phần ba tổng diện tích.
Câu hỏi mà ArchDaily đặt ra trong bài tổng hợp mới nhất về nhà nhỏ châu Á: điều gì xảy ra nếu cầu thang không chỉ là đường lưu thông — mà là một thiết bị không gian thực sự?
Bậc cầu thang là kệ lưu trữ
Giải pháp phổ biến nhất và tiết kiệm nhất: biến không gian dưới bậc thang thành hệ kệ kéo ra hoặc ngăn kéo ẩn. Nhưng các dự án trong bài này đi xa hơn — họ tích hợp lưu trữ vào bản thân từng bậc.
CH House của ODDO Architects (Việt Nam) thiết kế cầu thang gỗ với mỗi bậc là một ngăn kéo — từ tầng trệt lên tầng 2, mỗi bước là một không gian lưu trữ. Không cần tủ riêng. Không cần thêm nội thất. Cầu thang tự nó là một hệ kệ 3 chiều.
Cầu thang là không gian ngồi
Trong một số dự án, cầu thang được thiết kế rộng hơn bình thường — không phải để đi nhanh hơn, mà để có thể ngồi. Những bậc rộng, thấp, phủ đệm hoặc gỗ ấm trở thành chỗ đọc sách, làm việc, hoặc chỗ trẻ em chơi.
Cats’ Pink House của KC Design Studio (Đài Loan) — tên gọi xuất phát từ thực tế là nhà có hai chú mèo — thiết kế cầu thang với những bậc rộng xen kẽ những khe nhỏ để mèo “check in”. Nhưng ý tưởng lớn hơn là: đây là không gian cho cả gia đình tập hợp, xem phim, đọc sách — cầu thang là phòng khách phụ.
Cầu thang tạo ánh sáng
Trong nhà hẹp chiều sâu, cầu thang thường nằm ở giữa nhà — nơi xa mặt tiền và xa mái nhất, tức là tối nhất. Nhưng đây chính là cơ hội: đặt void cầu thang ở vị trí đó và mở giếng trời trực tiếp phía trên.
22m² Apartment của A Little Design (Đài Loan) — 22m² là diện tích toàn bộ căn hộ — dùng cầu thang dốc (gần như thang leo) với giếng trời phía trên để kéo ánh sáng xuống tầng trệt. Cầu thang không chỉ kết nối không gian theo chiều dọc mà còn dẫn sáng xuống theo chiều ngang.
Cầu thang là điểm nhấn thẩm mỹ
Khi cầu thang được đặt ở trung tâm không gian thay vì giấu vào góc khuất, nó buộc phải đẹp. Và đây là cú chuyển tư duy quan trọng: từ “cầu thang là thứ cần che đi” sang “cầu thang là điểm focal point của không gian”.
Bin & Bon House của H.a. (Việt Nam) thiết kế cầu thang mở ngay tại trung tâm tầng trệt, với lan can mảnh bằng thép đen và bậc gỗ ấm. Không có tường che. Không có rào cản. Cầu thang là điêu khắc — và vì nó nhìn thấy từ mọi góc, không gian nhỏ trở nên có chiều sâu hơn nhiều.
Điều này có nghĩa gì cho nhà Việt?
Nếu bạn đang xây mới hoặc cải tạo nhà phố, có ba quyết định về cầu thang có thể thay đổi toàn bộ không gian:
Đừng che cầu thang. Lan can mảnh, cầu thang mở, không tường che — nhà sẽ cảm giác rộng hơn đáng kể.
Tích hợp lưu trữ vào bậc hoặc không gian dưới thang thay vì mua tủ thêm sau này.
Đặt giếng trời ngay phía trên cầu thang— đây là điểm tối nhất nhưng cũng là điểm có thể đón sáng tốt nhất nếu mở lên mái.
Với ngân sách vừa phải, những quyết định thiết kế này không tốn thêm tiền so với cầu thang thông thường — nhưng tác động đến chất lượng không gian là rất lớn.
