Kristijan Markoc vừa đưa trọn bộ bản vẽ kỹ thuật của một ngôi nhà gỗ 42m² lên mạng, tải về không mất tiền. Không phải để ai đó dựng lại y hệt, mà để người sắp có nhà hiểu được ngôi nhà của mình được làm ra bằng cách nào.
Đã có một quãng rất dài trong lịch sử, chuyện xây nhà không thuộc về ai riêng. Người ta biết mái dốc bao nhiêu thì thoát nước, cột kê lên đá tảng thì đỡ mục, tường dày bấy nhiêu thì mát — và cái biết đó truyền đi trong làng xóm chứ không nằm trong tủ hồ sơ của một văn phòng nào. Kiến trúc sư Kristijan Markoc, người sáng lập studio Plana Architecture tại Thụy Sĩ, muốn trả một phần cái biết đó về chỗ cũ.
“Theo truyền thống, phần lớn kiến thức cần để dựng một ngôi nhà được nắm giữ chung bởi chính những người xây và sống trong đó”, Markoc nói. “Plana House tìm cách đặt một phần kiến thức ấy trở lại tài sản chung, bằng cách công bố miễn phí một bộ bản vẽ kiến trúc đầy đủ, để người ta dùng nó như một nguồn tư liệu nhằm hiểu, điều chỉnh và có thể tự dựng ngôi nhà của mình.”
Ngôi nhà không cố tỏ ra thông minh. Mặt bằng 42m², một tầng, mái dốc, hình chữ nhật chia làm hai cánh: một đầu là khu sinh hoạt chung liền bếp và bàn ăn, đầu kia là hai phòng ngủ và một phòng tắm. Bề ngang bốn mét — hẹp, nhưng nhờ mái dốc mà phần không gian phía trên đầu được nới ra, đủ để căn phòng không bị cảm giác đè xuống.
Phần đáng chú ý nằm ở kết cấu. Markoc lấy kinh nghiệm làm nhà lắp ghép để đặt toàn bộ ngôi nhà lên một lưới khung gỗ, mục tiêu là ít hao vật tư và ít công phức tạp nhất có thể. Vật liệu, theo lời anh, là thứ mua được ở bất kỳ cửa hàng vật tư nào. Móng có thể là cọc vít hoặc móng đơn, tuỳ nền đất — cách đặt nhà xuống đất nhẹ nhất có thể. Lớp ốp ngoài thì để mở: dùng gì là chuyện của khí hậu, nguồn cung và túi tiền ở nơi ngôi nhà mọc lên.
Markoc không giấu giới hạn của việc này. Bộ bản vẽ được lập theo quy chuẩn xây dựng Anh và Ireland, và anh nói rõ rằng mọi kích thước, chi tiết cũng như phương pháp thi công đều phải được một kiến trúc sư hoặc kỹ sư có chứng chỉ kiểm tra lại cho khớp với quy chuẩn, điều kiện nền đất và tiêu chuẩn nơi sở tại trước khi động thổ. Anh cũng đang tính dựng một nguyên mẫu.
Đọc bộ bản vẽ này từ Việt Nam, chuyện thú vị không nằm ở việc tải về rồi đem ra công trường. Khung gỗ chịu lực gần như chưa có chỗ trong nhà ở dân dụng ở ta — độ ẩm, mối, giá gỗ và cả thói quen của thợ đều đẩy mọi thứ về phía bê tông. Nhưng 42m² lại đúng bằng một căn hộ nhỏ, một căn nhà vườn ven đô, một chỗ nghỉ cuối tuần. Và một bộ bản vẽ đầy đủ, đọc được, có mặt bằng có mặt cắt, là thứ mà phần lớn gia chủ Việt chưa từng cầm trên tay trước khi ký hợp đồng xây nhà.
Cái giá trị nhất Markoc phát đi không phải ngôi nhà. Là cái quyền được hiểu nó.
• Đọc thêm: Căn hộ 1,9m²: khi diện tích được dùng làm lập luận
Nếu quan tâm tới cách những mét vuông ít ỏi được sắp lại, có thể xem thêm một căn nhà ống ba mét ở Hà Nội chỉ cần dời cầu thang ra sau, hoặc căn cabin Na Uy dựng trên mười tám thân cây nguyên rễ.
