Giữa miền Đông Nhật Bản yên ả, một ngôi nhà tên “10M” như lặng thinh đứng giữa ranh giới của rừng tre và vườn quýt. Ở đó, người ta không chỉ sống — mà còn được nhìn thấy ánh sáng, nghe thấy tiếng nước và cảm nhận thời gian chảy qua từng hơi thở.
Có những ngôi nhà được sinh ra để khoe, và có những ngôi nhà được sinh ra để lắng nghe. “10M” thuộc về dạng thứ hai.
Nằm ở rìa một khu dân cư, nơi mùi muối biển hòa lẫn trong gió và âm thanh sóng vỗ phảng phất ngoài xa, ngôi nhà này như đang thì thầm cùng thiên nhiên. Chủ nhân — một cặp vợ chồng Nhật – Mỹ — tìm đến đây không phải để ẩn mình, mà để tìm lại cảm giác sống trong sự yên tĩnh mà thế giới hiện đại đã lấy mất.
Trên khu đất rộng hơn 5.200 mét vuông, kiến trúc sư Hitoshi Saruta đã chọn cách “không xây” trước khi xây. Ông dành phần lớn thời gian chỉ để quan sát: cách mặt trời di chuyển qua các mùa, hướng gió đi qua rặng tre, và âm thanh đàn chim tìm đến vườn quýt mỗi sáng. Từ những nhịp điệu tự nhiên đó, “10M” dần hình thành — một khối nhà giản lược đến mức gần như trong suốt, nơi ánh sáng và nước trở thành hai vật liệu kiến trúc chính.
Trung tâm ngôi nhà là một hồ bơi dài 20 mét, sâu 2,5 mét, mặt nước hướng thẳng ra vườn quýt phía Nam. Ánh sáng chiếu lên mặt nước, phản xạ lên trần nhà, tạo thành những gợn sóng của không khí. Người ta nói, ngôi nhà này có nhịp thở riêng, và nhịp ấy bắt đầu từ bề mặt lấp lánh của hồ bơi.
Từ mọi căn phòng, dù chỉ liếc nhìn qua mép cửa sổ, ta cũng bắt gặp nước — như một người bạn đồng hành. Khi trời lặng gió, bề mặt phẳng lặng như gương phản chiếu mảng trời; khi có cơn gió nhẹ, những gợn sóng ánh sáng nhảy múa trên tường, khiến người ở trong nhà cảm nhận được cả chuyển động của thời gian.
Cấu trúc căn nhà được thiết kế quanh “trục nước” ấy, nhưng trải nghiệm lại bắt đầu bằng bóng tối. Con đường dẫn vào giống như đi vào một hang nhỏ: hẹp, thấp, và mờ ánh sáng. Chỉ khi cánh cửa gỗ nặng mở ra, toàn bộ không gian sáng bừng như một cú chuyển cảnh điện ảnh. Đó là “đòn bẩy thị giác” quen thuộc của kiến trúc Nhật: đưa người ta đi qua khoảng tối để nhìn thấy giá trị của ánh sáng.
Ở sâu nhất là phòng trà — căn phòng duy nhất trong nhà được giữ lại vẻ trầm mặc cổ điển. Ánh sáng ở đây hạ thấp, âm thanh như bị hút đi. Cửa sổ nhìn ra rừng tre, nơi gió luồn qua thân cây phát ra thứ âm thanh mảnh mai đến mức tưởng chỉ có thể nghe bằng trái tim.
Kiến trúc sư dùng các vật liệu thô mộc: gỗ vỏ sần, vữa tự nhiên, cột cây để nguyên vỏ. Nhưng trong cái cũ kỹ đó, có một sự chính xác đến khắc nghiệt của hiện đại: tỷ lệ, trục, và ánh sáng đều được tính bằng đơn vị milimet.
Phòng khách, phòng ăn, phòng tập thể thao và hầm rượu đều được nối bằng cùng một nguyên tắc: giữ sự tối giản tuyệt đối để cảm xúc có không gian vang lên. Trong “10M”, đồ đạc ít đi, nhưng sự hiện diện của thế giới tự nhiên thì nhiều lên — như thể bầu trời, mặt nước và gió đều là khách quen của ngôi nhà.
Điều đặc biệt ở “10M” là cảm giác không gian không dừng ở ranh giới vật lý. Khi màn đêm buông xuống, mặt nước biến thành tấm gương phản chiếu bầu trời sao, khiến căn nhà như đang trôi. Giữa khoảng giao thoa của nước – ánh sáng – bóng tối, mọi thứ trở nên lặng lẽ đến mức người ta có thể nghe được tiếng tim mình đập.
Có thể vì thế, dù mang cấu trúc bê tông và gỗ, ngôi nhà này lại khiến người ta nghĩ tới một ngôi thiền thất hơn là một công trình kiến trúc. Nó không chỉ tồn tại trong thiên nhiên — mà còn khiến thiên nhiên hiện diện nhiều hơn trong ta.
___
Kiến trúc sư: Hitoshi Saruta / Cubo Design Architect
Địa điểm: Miền Đông Nhật Bản
Đơn vị thiết kế: Cubo Design Architect
Năm hoàn thành: 2025
Thời gian thiết kế: 08/2022 – 06/2025
Chủ đầu tư: Cá nhân
Công năng: Nhà ở tư nhân
Diện tích khu đất: 5.273 m²
Diện tích xây dựng: 540,24 m²
Tổng diện tích sàn: 687,14 m²
(38,83 m² tầng hầm, 494,58 m² tầng 1, 153,73 m² tầng 2)
Kết cấu: Bê tông cốt thép kết hợp gỗ
Nhà thầu thi công: Kogeisya, Inc.
Kỹ sư kết cấu: Masaki Structural Lab.
Thiết kế nội thất: Cubo Design Architect
Thiết kế chiếu sáng: Cubo Design Architect
Nhiếp ảnh: Koji Fujii / TOREAL
👉 Mời bạn nghe thêm Podcast Overview của Doanh Nhân Plus – nơi chúng tôi chia sẻ những góc nhìn sâu hơn về kiến trúc Nhật Bản và triết lý sống tối giản.
Hãy cùng lắng nghe để hiểu rõ hơn vì sao đôi khi, giới hạn chính là nơi nảy nở của sáng tạo.
