House of the Elements – tác phẩm cải tạo táo bạo của Neil Dusheiko Architects – lột xác từ ngôi nhà liền kề mang phong cách Victorian điển hình tại London thành nơi trú ẩn đậm chất spa, yên tĩnh và xanh mát giữa đô thị đông đúc. Không gian hậu cải tạo mang đến trải nghiệm sống mới mẻ qua những giải pháp tổ chức không gian táo bạo, kết nối sâu sắc với tự nhiên và tinh thần tự do, sáng tạo.
Ngôi nhà được thiết kế với tư duy coi không gian là một phần sống động của cuộc sống thường nhật. Bên trong ngôi nhà, thời gian không chỉ gắn với con người và nhịp sinh hoạt hằng ngày, mà còn được cảm nhận qua sự phát triển của cây xanh, sự thay đổi của ánh sáng tự nhiên trong ngày, và cảm nhận tinh tế từ từng bề mặt vật liệu.
Từ khung nhà cũ đến không gian sống mở, đầy chất thơ
Căn nhà gốc được xây dựng vào cuối thế kỷ 19, mang diện mạo điển hình của các ngôi nhà Victorian ở London. Mặt tiền gọn gàng, phào chỉ tinh tế và lò sưởi cổ được giữ nguyên như một lời nhắc nhở dịu dàng về lịch sử và bối cảnh khu phố. Tuy nhiên, phía sau lớp vỏ cổ điển đó là sự cải biên toàn diện. Cấu trúc cũ được cởi mở, nhường chỗ cho không gian sống đa tầng, tràn ngập ánh sáng tự nhiên, cây xanh và sự chuyển động mềm mại của không khí. Sự chuyển hóa không chỉ diễn ra về mặt vật lý mà còn là hành trình của tinh thần – nơi truyền thống và hiện đại được hòa giải đầy tinh tế.
Wellbeing – Thiết kế xoay quanh cảm giác an trú
Chủ nhân của ngôi nhà là một cặp đôi trẻ làm việc từ xa. Họ dành phần lớn thời gian ở nhà và mong muốn không gian sống không chỉ mang lại cảm giác an yên, nuôi dưỡng sức khỏe tinh thần, mà còn phải khơi gợi cảm hứng cho những sinh hoạt thường ngày và các hoạt động kết nối xã hội. Dấu ấn văn hóa Sri Lanka – quê hương của cả hai – cùng tinh thần thiết kế từ kiến trúc sư Geoffrey Bawa đã đóng vai trò quan trọng trong định hình ngôn ngữ không gian. Đặc biệt là cách Bawa sử dụng cây xanh như một chất liệu thiết kế sống, tạo nên môi trường phong phú về kết cấu và cảm xúc, cùng lối tổ chức không gian mở đan xen ánh sáng, gió và tầm nhìn xuyên suốt, để mỗi góc nhà luôn có hơi thở của tự nhiên.
Không gian mở chuyển hóa không gian
Để hiện thực hóa mong muốn về một không gian sống mở, kết nối và tràn ngập ánh sáng, nhóm thiết kế đã can thiệp mạnh vào kết cấu hiện trạng, mở ra các khoảng rỗng xuyên tầng và giếng trời chạy suốt chiều cao ngôi nhà. Chính nhịp mở theo phương đứng này đã làm biến đổi hoàn toàn cảm nhận về không gian, khiến căn nhà liền kề vốn chật hẹp trở nên cao thoáng, rộng mở và đầy ánh sáng tự nhiên.
Từ tầng trệt, ánh nhìn có thể theo trục đứng vươn lên đến mái kính lớn phía trên, nơi ánh sáng từ trời cao tràn xuống, lan tỏa đều qua từng tầng. Các ban công, hành lang và cửa sổ đều được bố trí xoay về khoảng không trung tâm này, không chỉ để lấy sáng mà còn tạo nên những mối liên kết bất ngờ giữa các tầng, cả theo chiều dọc lẫn chiều ngang, biến ngôi nhà trở nên sống động, chuyển động và luôn kết nối.
Tại chính khoảng rỗng giao nhau giữa quá khứ và hiện tại, một tác phẩm nghệ thuật đặt riêng của nghệ sĩ Ý SODA được đặt lên như một trục dẫn hình ảnh. Tác phẩm là chuỗi mặt phẳng hình học vỡ vụn, được sắp xếp theo chiều thẳng đứng – cấu trúc vừa mơ hồ vừa gãy gọn, tạo nên trò chơi ánh sáng và bóng đổ thay đổi liên tục theo từng khung giờ trong ngày, như thể thời gian đang trôi qua trong hình hài kiến trúc.
Thiên nhiên là cốt lõi – Không chỉ là cây xanh, mà là hệ sinh thái
Tư duy thiết kế của Neil Dusheiko không dừng lại ở việc “xóa nhòa ranh giới trong – ngoài” như nhiều công trình hiện đại. Bên cạnh những mảng kính cao kịch trần ở bếp, hay cửa sổ lớn hướng ra vườn, ngôi nhà còn sở hữu một chi tiết nổi bật: bức tường xanh hai tầng chạy dọc khoảng sân phụ được bao kín kính.
Bức tường cây được đặt dưới mái kính lớn, đón trọn ánh sáng tự nhiên suốt cả ngày. Các loài thực vật được sắp xếp theo hướng ánh sáng: những cây ưa nắng vươn cao về phía trên, trong khi các loài ưa bóng được bố trí thấp dần bên dưới. Một hệ thống tưới tự động thông minh sử dụng nguồn nước mưa thu từ mái kính, kết hợp với dinh dưỡng bổ sung, nuôi dưỡng hệ sinh thái thực thụ ngay trong lòng ngôi nhà. Màu sắc, độ ẩm và kết cấu sống động từ lớp thực vật len lỏi dịu dàng trong không gian, đối lập tinh tế với các đường nét hình học sắc sảo của nội thất đương đại, giúp không gian sống bên trong ngôi nhà cân bằng hoàn hảo giữa kỹ thuật và cảm xúc, giữa kiến tạo và sống động.
Vật liệu tự nhiên – Kết nối xúc giác và ký ức
Chiến lược thiết kế trong công trình không dừng lại ở những hiệu ứng thị giác mà còn hướng đến việc đánh thức cảm xúc thông qua trải nghiệm xúc giác và ký ức vật chất. Vật liệu tự nhiên được sử dụng một cách có chủ đích và nhất quán, như một sợi chỉ xuyên suốt kết nối con người với không gian sống.
Gỗ tự nhiên mang đến cảm giác mộc mạc, chân thật và đậm chất thủ công, hiện diện ở nhiều lớp: từ khung kết cấu lộ thiên, bồn tắm bằng gỗ óc chó sâu đặt gần mảng xanh, cho đến lớp gỗ cháy sém ốp mặt sau công trình. Tường gạch trần nguyên bản được giữ lại như một ký ức vật thể của ngôi nhà cũ, kết hợp cùng các mảng tường rửa vôi trắng và sắc trầm trong phòng ngủ tạo nên bầu không khí tĩnh lặng, an toàn. Trong phòng tắm, vữa đánh bóng từ polymer sinh học chiết xuất từ hạt thầu dầu – chất liệu tự nhiên, lành mạnh và bền vững – hoàn thiện cảm quan về không gian spa tinh khiết, nhẹ nhàng và thân thiện với cơ thể.
Kiến trúc của sự lắng lại và kết nối
House of the Elements là ví dụ điển hình của tư duy thiết kế đương đại, khi hình thức không còn là đích đến cuối cùng, mà là phương tiện để nuôi dưỡng một lối sống sâu lắng, chậm rãi và kết nối mật thiết với thiên nhiên. Giữa lòng London đô thị, công trình như lời thì thầm nhẹ nhàng: rằng không gian sống không cần phải ồn ào để trở nên đặc biệt, chỉ cần đủ ánh sáng, đủ cây xanh, và đủ khoảng thở để cảm nhận chính mình.
___
Thông tin dự án:
Tên công trình: House of the Elements
Địa điểm: Vương quốc Anh
Thiết kế: Neil Dusheiko Architects
Diện tích: 170 m2
Năm hoàn thành: 2023
Hình ảnh: Jim Stephenson
