Đến với Ecuador, những du khách sành ăn không thể bỏ qua một đặc sản ẩm thực của đất nước Nam Mỹ này là phô mai được làm thủ công ở Salinas, một thị trấn xinh đẹp với nhiều nghề thủ công truyền thống ở vùng núi Guaranda có độ cao 3.550m so với mặt biển.
Salinas ở gần thành phố Guaranda, thuộc tỉnh Bolivar của Ecuador, nguyên là một mỏ muối được khai thác từ những năm 1970, ngày nay mỏ muối vẫn được khai thác song cư dân thị trấn này giờ đây sống chủ yếu nhờ vào du lịch và làm các sản phẩm phục vụ du lịch, đặc biệt là phô mai.
Được coi là cái nôi sinh của các loại phô mai Ecuador ngon nhất, Salinas còn có các đặc sản ẩm thực như xúc xích, sô-cô-la… được cộng đồng cư dân địa phương hợp tác sản xuất trong hơn 40 năm qua. Nhưng vì sao người dân ở một vùng núi non xa xôi cách trở của Nam Mỹ lại có thể làm được món phô mai vốn phổ biến ở các nước Tây Âu như Pháp, Thụy Sĩ, Ý…
Câu chuyện được cư dân địa phương truyền tụng là “ngày xửa ngày xưa, có một giáo sĩ người Ý và một nhà sản xuất phô mai người Thụy Sĩ đã đến một thị trấn nhỏ bé của Ecuador…”.
Thật ra ngày xưa ấy không xa lắm: Vào đầu thập niên 1970, linh mục người Ý Antonio Polo đã đến định cư ở Salinas, ở đó ông đã gieo trồng những loại hạt giống đã có từ ngàn năm trước ở Ecuador nhưng cần có sự hợp tác của cộng đồng để phát triển vụ mùa. Trong số đó hẳn không thể thiếu hạt giống trái cacao, nguyên liệu để làm sô-cô-la.
Còn chuyên gia về phô mai José Dubach đã đưa kỹ thuật làm phô mai của Thụy Sĩ đến với Salinas năm 1978 cũng với cách hợp tác sản xuất lần đầu tiên được ứng dụng ở vùng núi này. Ngày nay, nhãn hiệu phô mai El Salinerito của Salinas không chỉ thông dụng khắp đất nước Ecuador mà còn được biết đến ở nước ngoài.
Du khách đến với Salinas dễ dàng tìm thấy phô mai El Salinerito với hàng chục loại khác nhau ở xưởng sản xuất cũng như ở nhiều cửa hàng tại địa phương. Sự xuất hiện của hai người Tây Âu đó đã khởi đầu cho sự lột xác của một làng quê nghèo khó trên núi cao. Họ đã hướng dẫn cho dân làng cách làm xúc xích, sô-cô-la và phô mai có thể bảo quản lâu ngày cùng nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ đến nay vẫn giúp phát triển kinh tế địa phương.
Chỉ trong vòng bốn thập niên, vùng đất Salinas cơ cực ngày nào đã thay da đổi thịt hoàn toàn nhờ các công ty hợp tác sản xuất hình thành tại địa phương.
Ngày trước Salinas hoàn toàn không có đường sá, không có nước sạch được cung cấp qua đường ống, không có điện thoại liên lạc còn nhà cửa của cư dân là những túp lều làm bằng bùn đất và cỏ khô. Người dân chỉ có một nguồn thu nhập từ các mỏ muối nhưng phải lao động hết sức vất vả.
- Xem thêm: Phô mai đắt nhất thế giới
Đến Salinas những ngày này, du khách đi trên phố xá rộng rãi với nhà cửa khang trang, sạch sẽ, tiện nghi. Duy chỉ có cách thức vận chuyển sữa bò từ các vùng chăn thả trên núi cao đến thị trấn để làm phô mai trong xưởng sản xuất là vẫn theo cách truyền thống: dùng con lạc đà nhỏ không bướu (llama) để chở các bình sữa. Đó cũng là một hình ảnh rất thú vị đối với du khách phương xa.
Dù du lịch phát triển mạnh những năm gần đây nhờ sự xây dựng đường sá từ Guaranda đến Salinas, thế nhưng thị trấn xinh đẹp này với cuộc sống êm đềm vẫn còn khá xa lạ với những du khách đến với Ecuador.
Chỉ những ai bị thôi thúc bởi cảm giác choáng ngợp trước cảnh sắc thiên nhiên ở Salinas và những đặc sản ẩm thực của vùng đất này mới tìm đến đây. Tuy nhiên, những người mê phô mai có thể mua sản phẩm này của Salinas ở khắp nơi trên đất nước Ecuador.
Phô mai Salinas tươi và mềm, được trộn với pesto, một loại xốt không nấu có màu xanh được làm bằng cách giã nhuyễn nhiều loại gia vị và thảo mộc trong cối đá, vốn là thành phần không thể thiếu trong các loại phô mai được sản xuất ở vùng Liguria phía bắc nước Ý.
Vì thế phô mai Salinas có màu ngả sậm và mịn hơn ở lớp vỏ. Đứng trước các cửa hàng ở Salinas, thật khó để chọn vì loại phô mai nào cũng ngon tuyệt, với hương vị đặc trưng và khác biệt so với nhiều sản phẩm cùng loại tại phương Tây, mà theo nhiều chuyên gia ẩm thực thì đây là một thứ phô mai mềm mịn nhất, “phô mai nhất” trong số các loại phô mai trên thế giới (creamiest, cheesiest cheese).
- Xem thêm: Phô mai Pháp không là số 1
Ngoài phô mai, Salinas ngày nay còn bán nhiều sản phẩm khác cũng mang thương hiệu “Salinerito”, tất cả đều dùng nguyên liệu thô của địa phương, có thể kể: các loại sô-cô-la và kẹo nougat; trái cây khô dạng snack tốt cho sức khỏe; mứt cam đặc biệt được làm từ cam trồng trên núi cao; các loại nấm trồng hữu cơ được sấy khô rất thích hợp để chế biến pizza, pasta, cơm risotto và nhiều món ngon khác; dầu và hương liệu thảo mộc cùng các loại mỹ phẩm có nguồn gốc tự nhiên; trà thảo mộc… Và du khách có thể không mua gì khác nhưng hầu như không ai bỏ qua phô mai El Salinerito.
