Alambicco: khi ánh sáng được thổi thành thủy tinh

Tuyệt tác mới của Neil Poulton cho Artemide biến ánh sáng thành một dạng vật chất — “chưng cất” qua nhiều lớp thủy tinh thổi tay. Alambicco vừa được CARA Lighting đưa về thị trường Việt Nam.

Nhìn thẳng vào Alambicco, thứ đập vào mắt trước tiên không phải là ánh sáng, mà là bề mặt. Những khối thủy tinh trong suốt phồng lên rồi thắt lại dọc theo một trục thẳng, mỗi khối mang một lớp vân nổi lấm tấm bắt sáng — kỹ thuật balloton mà người thợ Murano đã làm bằng tay hàng trăm năm. Chỉ khi đèn bật, lớp vân ấy mới lộ hết vai trò của nó: ánh sáng đi qua thủy tinh không chói gắt mà tán ra mềm, như thể chất liệu đang lọc lấy từng tia trước khi thả vào không gian.

Đây là sản phẩm mới nhất của Neil Poulton cho Artemide — nhà thiết kế người Scotland làm việc tại Paris, quen thuộc với dân thiết kế công nghiệp qua những sản phẩm điện tử tiêu dùng gọn gàng đến mức vô hình. Ở Alambicco, ông làm điều ngược lại: đưa cấu trúc kỹ thuật ra giữa ánh nhìn thay vì giấu nó đi.

Cái tên nói khá rõ ý đồ. Alambicco trong tiếng Ý là bình chưng cất — thiết bị thủy tinh của nhà giả kim, nơi vật chất được đun, bốc hơi rồi ngưng lại thành một dạng tinh khiết hơn. Poulton mượn hình ảnh ấy cho một cây đèn: ánh sáng như được “chưng” qua nhiều lớp thủy tinh để cuối cùng đọng lại thành thứ ta nhìn thấy.

Bên trong mỗi khối thủy tinh là một cấu trúc nhôm đùn ép, gắn mạch LED trên bốn mặt đối xứng. Đây là lõi kỹ thuật, và cũng là trục để các lớp vật liệu xếp chồng lên. Bao quanh lõi là một ống thủy tinh khía rãnh — lớp này khúc xạ hình ảnh của các bộ phận bên trong mà không che hẳn, giữ cho nguồn sáng dịu và không lóa. Ngoài cùng mới đến những khối khuếch tán bo tròn mang vân balloton. Ba lớp, ba nhiệm vụ khác nhau, nhưng nhìn từ ngoài vào chỉ thấy một khối liền mạch.

Điều khiến Alambicco hợp với nhiều kiểu không gian nằm ở chữ modular. Cùng một ngôn ngữ thủy tinh ấy, Artemide triển khai thành nhiều dạng: đèn thả đơn theo phương đứng, đèn thả ngang kéo dài như một thanh sáng nằm, hay đèn cây đặt sàn cao gần bằng đầu người. Người dùng không chọn một món đồ cố định mà chọn một tỷ lệ, một hướng, một độ dài phù hợp với chỗ mình định đặt.

Đặt trong một phòng khách trần cao với tường phào cổ điển, bản đèn cây phát huy đúng chất: cột thủy tinh sáng từ trong ra, đủ hiện diện để làm điểm nhấn nhưng không lấn át. Đây là kiểu đèn được thiết kế để nhìn ngắm cả khi tắt — một vật thể trang trí ban ngày, một nguồn sáng ban đêm.

Tại Việt Nam, Alambicco được giới thiệu qua CARA Lighting — đơn vị phân phối thiết bị chiếu sáng có mặt trên thị trường từ năm 1995 và hiện đứng sau hơn 1.000 dự án trong nước lẫn quốc tế. Danh mục của CARA quy tụ hơn 50 thương hiệu chiếu sáng quốc tế, trong đó có những cái tên gắn với các công trình như JW Marriott Hà Nội hay Hilton Sài Gòn. Việc một nhà phân phối chuyên về chiếu sáng kiến trúc mang một sản phẩm thiên về chế tác thủ công như Alambicco về Việt Nam cho thấy ranh giới giữa đèn kỹ thuật và đèn nghệ thuật đang mờ dần — cả hai cùng hướng đến chất lượng ánh sáng, chỉ khác nhau ở cách phô diễn.

Với thị trường nội thất Việt Nam đang chuộng đèn nghệ thuật làm điểm nhấn thay cho hệ đèn âm trần đều đặn, Alambicco là ví dụ đáng chú ý cho một hướng đi: thủ công truyền thống không mâu thuẫn với công nghệ, và một cây đèn hoàn toàn có thể vừa là thiết bị chiếu sáng, vừa là một tác phẩm nhỏ đặt giữa nhà.