Chúng ta đang sống trong khu vực nhiệt đới nóng ẩm. Ở các miền tuy có những khác biệt đáng kể về khí hậu nhưng đều có chung đặc điểm là có những khoảng thời gian thời tiết rất nóng bức. Với hiện tượng nóng lên trên toàn cầu kết hợp với tình trạng đô thị hóa nhanh chóng một cách không kiểm soát, nhiệt độ bình quân hằng năm ở các khu dân cư cứ ngày càng tăng cao. Chúng ta không có cách nào khác ngoài việc tìm cách làm mát cho không gian sống…
Sử dụng máy điều hòa không khí (ĐHKK)
Có lẽ đây là giải pháp số một hiện nay cho những nhà có điều kiện tài chánh. Mặc kệ thời tiết oi bức bên ngoài, với máy ĐHKK, người ta có thể sống thoải mái trong bầu không khí từ mát tới lạnh.
Muốn sử dụng ĐHKK một cách tiết kiệm, mặt bằng nhà cần được bố trí phân thành những khu vực có thể đóng kín để tránh thất thoát hơi lạnh. Mặt bằng nhà có ĐHKK thường nơi nào cũng phải có cửa, không thông thoáng như những căn nhà ngày xưa. Các minh họa gió đi xuyên nhà với những ngôi nhà “đương đại” là không khả thi, trừ khi các cửa phòng và cửa ngoài nhà được mở. Người ta rất khó tạo ra những không gian thường được gọi là “liên thông” vì khoảng không gian cần làm lạnh quá lớn. Tất nhiên khó nhưng không phải là không thể, với công nghệ hiện đại tất cả sẽ được giải quyết, chỉ có điều người ta phải trả nhiều tiền hơn rất nhiều cho trang thiết bị và năng lượng tiêu tốn.
Máy ĐHKK sẽ tiêu thụ rất nhiều năng lượng nếu môi trường bên trong và bên ngoài nhà quá nóng, một thiết kế nhà tối ưu chỉ khi nào sự cách nhiệt giữa trong và ngoài nhà có hiệu quả cao. Muốn cách nhiệt tốt, nói cách khác là muốn làm mát cho nhà, thì phải lưu ý đến lớp vỏ bao che của nhà.
Cách nhiệt cho nhà
Các chung cư nhiều tầng hiện nay có độ cách nhiệt rất kém do nhiều lý do.
Đầu tiên là hướng bố trí phòng không còn được quan tâm đúng mức. Hầu hết các phòng chính trong nhà đều quay qua các hướng có ánh nắng mặt trời chói chang buổi chiều hoặc hướng có nắng cả ngày.
Điều thứ hai là mặt tiền có lượng kính rất lớn và sử dụng kính có độ cách nhiệt kém. Hình thức kiến trúc lại trụi lủi, không có những ô văng che nắng mưa như kiến trúc mấy mươi năm trước. Ngay cả ban công hay lô gia – những giải pháp che chắn và cách nhiệt hiệu quả cao – cũng chỉ xuất hiện rất khiêm tốn ở vài chung cư “cao cấp”. Những người thiết kế đều biết ảnh hưởng của “hiệu ứng nhà kính” , nhưng do nhiều lý do, họ vẫn sử dụng kính như là vật liệu chủ yếu cho mặt tiền…
Cấu trúc mặt ngoài nhà toàn bằng kính sẽ gây chói mắt cũng như không thể cách nhiệt tốt
Các tòa nhà có mặt bằng hình tròn rất khó bố trí phòng tránh hướng nắng xấu
Mặt tiền sử dụng cửa kính khổ lớn. Ban công và các tấm chắn đứng – chắn ngang sẽ giúp cản bớt ánh nắng
Một cách tạo các cấu trúc mặt tiền chắn nắng – mưa
Các nhà ở riêng lẻ cũng phải quan tâm đến vấn đề cách nhiệt. Nếu không chọn lựa được hướng nhà thì cần phải lưu ý tới các giải pháp chắn nắng chiếu bất lợi. Một giải pháp truyền thống hiện nay ít được ưa chuộng là hàng hiên, ban công, lô gia; có lẽ do nó không tạo được “khối” cho mặt tiền?
Giải pháp thường thấy ở các căn nhà được thiết kế hiện nay là các “hoa tường” bê tông, tấm rèm chắn bằng nhựa xi măng giả gỗ hoặc những tấm rèm thép đục lỗ tạo thành hoa văn theo thiết kế. Hoa tường rất tốn công làm sạch khi bám bụi, tấm giả gỗ nhìn thân thiện và dễ chùi rửa, tấm thép đục lỗ thì rất nóng khi bị nắng chiếu nhiều giờ.
Kiến trúc với ô cửa kính lớn (thường là cố định) đang được các kts Việt Nam ưa thích. Ưu điểm của nó là cho phép tạo những hình thức kiến trúc hiện đại, không giới hạn tầm nhìn… Nhược điểm của nó là cách nhiệt không tốt (cho dù sử dụng kính 2 lớp cách nhiệt), ngăn cản thông gió tự nhiên
Diềm mái rộng, hàng hiên trước nhà, diện tích cửa vừa phải… là các cách xây dựng truyền thống giúp cách nhiệt rất hiệu qủa
Sử dụng gạch đất nung để tạo thành những bức tường rỗng mà gió có thể đi xuyên qua để tạo thành khoảng đệm cách nhiệt cho nhà. Giải pháp này đã từng rất phổ biến nhưng bị quên lãng vài mươi năm, nay được một số kts Việt Nam thử nghiệm trong một số công trình mới
Công dụng giống các tường rỗng bằng đất nung nhưng các bức tường này sử dụng các viên gạch bằng bê tông đúc sẵn
Hiện đại hơn, hiện nay người ta dủng công nghệ cắt kim loại bằng tia laser để tạo ra những bức rèm chắn nắng theo mẫu thiết kế trên computer
– Ảnh tư liệu
