Thành phố Bacolod, thuộc quần đảo Visayas ở miền Trung Philippines(*) và là thủ phủ của vùng Negros Occidental vốn nổi tiếng với những đồn điền trồng mía bạt ngàn, đồng thời được coi là “thủ đô gà” của xứ sở này với những món ăn được chế biến từ thịt gà. Thế nhưng rất nhiều người, cả du khách nước ngoài lẫn cư dân Philippines chưa từng biết đến một Bacolod với cà phê sữa đá ngon tuyệt.
Trước hết, Bacolod rất nổi tiếng với festival MassKara được tổ chức vào tuần lễ thứ ba của tháng Mười hằng năm, trong lễ hội này hàng vạn người trong y phục hóa trang nhiều màu sắc, đeo mặt nạ có miệng cười rộng mở diễu hành trên phố xá, thể hiện tình cảm thân thiện của cư dân Bacolod, chính vì thế Bacolod còn có biệt danh là “Thành phố của nụ cười” (The City of Smiles). Bacolod từng được tạp chí MoneySense bình chọn là “nơi đáng sống nhất ở Philippines” vào năm 2008 và được báo The Manila Times tặng danh hiệu “Thành phố mẫu mực hàng đầu tại Philippines” năm 2017.
Về mặt ẩm thực, như đã nói trên “thủ đô gà” Bacolod được dân sành ăn biết đến nhiều với các món gà, đặc biệt là món gà inasal được chế biến từ gà nuôi thả trên các đảo; trước khi nướng bằng lửa than thịt gà được ướp kỹ với một hỗn hợp gồm nước cam, tiêu, giấm nuôi và màu thực vật, khi nướng phải phết liên tục gia vị ướp để miếng thịt có màu thật đẹp, ngon mắt. Món gà nướng inasal này ăn với cơm trắng, nước tương và giấm sinamak ngâm nhiều tỏi, ớt và gừng. Một đặc sản khác của Bacolod là bánh nướng piaya hay piyaya, được làm bằng bột nhào với một hỗn hợp đường thô và mật đường, cán thành từng miếng tròn, rắc mè lên trên và đem nướng vỉ. Đi khắp nơi ở Bacolod, đâu đâu cũng nghe lan tỏa trong không gian mùi gà nướng và hương thơm quyến rũ của bánh piaya. Dù vậy, vẫn còn một mùi thơm khác biệt: hương nồng nàn của Café Excellente, thương hiệu cà phê lâu đời của thành phố đáng sống này.
Đến Bacolod, vào khu vực chợ trung tâm của thành phố, dễ nhận thấy quán Café Excellente lúc nào cũng đông khách. Cà phê hạt sau khi rang được xay bằng một máy xay lớn, khi có khách gọi mới pha nên luôn thơm nức. Hạt cà phê Excellente được thu hoạch từ các vườn trồng cà phê ở chân dãy núi Kanlaon, ngoại vi thành phố. Cà phê được thực dân Tây Ban Nha đưa vào xứ thuộc địa Philippines từ giữa thế kỷ XVIII, với hạt giống được lấy từ Mexico và được trồng đầu tiên trên những cánh đồng ở Batangas, phía nam Manila. Một thế kỷ sau, Philippines trở thành nhà sản xuất cà phê lớn thứ tư toàn cầu, thế nhưng thảm họa xảy ra khi toàn bộ cây cà phê của đất nước này bị hủy hoại bởi dịch bệnh vào cuối thế kỷ XIX. Dù vị thế của cà phê Philippines không còn nữa, song cây công nghiệp này hiện được các chủ đồn điền, nông trại quan tâm, muốn làm sống lại nghề trồng và xuất khẩu cà phê. Philippines hiện nay là một trong số vài nước có thể sản xuất bốn loại cà phê chính: Robusta, Liberica, Arabica và Excelsa (trong khi ở Việt Nam, ngoài hai giống cà phê chính Robusta và Arabica, có thêm Catimor (cà phê mít) được trồng ở những vùng đất của Quảng Trị vốn hứng chịu gió Lào nghiệt ngã nhất).
Một tách cà phê ở Café Excellente có giá cực kỳ bình dân: 12 peso (khoảng gần 6.000 đồng VN), nghĩa là thấp hơn rất nhiều lần giá một ly cà phê Starbucks của giới có tiền, “sành điệu”, thế nhưng với dân ghiền cà phê ở Bacolod thì tách cà phê nóng rẫy, thơm lừng, được rang xay tại chỗ, rồi lọc bằng vải thưa (tương tự cà phê bít-tất Sài Gòn xưa) đó mới là “thứ thiệt”, cà phê ở trạng thái “tinh” nhất. Cái chất lỏng nâu sậm, sóng sánh đó mới có vị đậm, đặc, uống vào tỉnh cả người! Có thể uống nó với đường hay với sữa đặc. Chỉ cần nhỏ vài giọt sữa vào tách cà phê thì cái hỗn hợp đó đủ sức quyến rũ dân ghiền rồi! Ở chợ trung tâm Bacolod, có món ăn sáng giống hệt xôi của người Việt: cũng được nấu bằng nếp dẻo với nước cốt dừa, ăn với đường nâu và được gói trong lá chuối. Bữa điểm tâm với giá “bèo” mà no bụng là một gói xôi đó cùng một tách cà phê sữa nóng. Điều khá đặc biệt là ly cà phê sữa đá pha phin theo kiểu Việt Nam cũng đang rất phổ biến không chỉ ở Bacolod mà còn ở nhiều địa phương khác của Philippines.
(*) Philippines được chia thành ba miền: Luzon ở phía Bắc, Visayas ở giữa và Mindanao ở phía Nam – tên ba miền đặt theo tên ba đảo chính của Philippines
- Lưu Hương
