Thời hiện đại, tiếp khách tại nhà là một hoạt động đa dạng, thậm chí với nhiều quan niệm trái ngược nhau. Người này thích ngôi nhà là nơi trú ẩn bình yên thì góc tiếp khách chỉ nhỏ gọn, đơn giản, nhưng người khác lại thường xuyên trưng bày, sắp xếp phòng khách sao cho hoành tráng để giao đãi được thuận tiện. Nhưng hẳn ai cũng mong có được một không gian tiếp khách không chỉ bó hẹp trong nội thất ngôi nhà mà có thể lan tỏa ra sân sau, hàng hiên, giếng trời hay thậm chí một chòi nghỉ riêng biệt giữa vườn. Liệu việc tiếp khách – mở rộng phòng khách như thế có khả thi và bình ổn về phong thủy?
Xét toàn diện các mối quan hệ giữa con người với môi trường sống thì chính những khoảng trống trong và ngoài nhà luôn là yếu tố cơ bản làm nên tính chất trường khí nội thất.
Từ kích hoạt khoảng trống trong nhà
Khoảng trống bên ngoài nhà từ xưa đã được xác định là vùng Minh đường phía trước, vùng hỗ trợ Thanh long – Bạch hổ hai bên, và vùng Hậu chẩm làm điểm tựa phía sau, với tỷ lệ rộng hẹp tùy thuộc khu đất, nhưng về cơ bản luôn ưu tiên phần trước quang đãng, có tụ thủy, có tầm nhìn rộng, phần sau vững chắc, cao ráo, hai bên trái phải có lối lưu thông và khả năng phụ trợ cho nhà chính. Ngôi nhà hiện đại không nhiều đất đai để tổ chức hết các khoảng trống chung quanh như thế, cho nên lại càng cần gia chủ và người thiết kế lưu tâm bổ sung khoảng trống kết nối trong – ngoài thông qua cách mở cửa, bố trí mảng xanh. Những không gian thuần âm (do không tiếp xúc được với môi trường bên ngoài) hay thuần dương (do dùng vào mục đích kinh doanh, giao tiếp nên thường xuyên va chạm, hứng chịu bụi bặm) đều cần có khoảng trống, khoảng đệm, giếng trời để cân bằng lại âm – dương. Nơi tiếp khách bố trí ở khoảng trống chính là cách kích hoạt nguồn khí hiệu quả.
Chiếu theo quy luật cân bằng âm – dương thì khoảng trống dành cho tiếp khách trong nhà cần được sử dụng và trang trí cho đúng. Nếu nhà có nhiều tầng thì càng xuống dưới các tầng thấp càng cần sử dụng những màu trung tính và sáng sủa như màu xanh nhạt, lam ngọc… để đem lại cảm giác nhẹ nhõm, thoáng rộng và thư giãn hơn. Những mảng sơn hay vật liệu ốp lát sậm màu như gạch, đá đậm màu, giấy dán tường, gỗ trang trí luôn đem lại nhiều bí ẩn, gợi sức tưởng tượng, chiều sâu và kích thích các năng lực sáng tạo. Vì thế, trường khí của nội thất sẽ phát triển tốt khi gia chủ mạnh dạn đưa vào các khoảng trống hay chỗ thông tầng của phòng khách những mảng màu nổi bật, thậm chí tương phản (so với tông màu chung của toàn nhà). Ví dụ như toàn nhà đã dùng tông màu trắng thì tại mảng tường phòng khách có thể dùng màu nâu sậm cam hay xanh lá chuối (Hỏa, Mộc) để tạo sự tương phản. Hoặc một ngôi nhà dùng nhiều vật dụng, sàn và tường bọc gỗ sậm màu (thiên về Mộc, Hỏa) thì những mảng trống trang trí cho góc tiếp khách nên sử dụng màu đá thô, xám hay xanh đen (thuộc tính của Kim, Thủy) để tăng thêm độ sáng cho không gian.
Đến chỗ tiếp khách ngoài sân
Cho dù ở nhà phố hay biệt thự, căn hộ, đa phần cư dân đều mong mỏi có một khoảng sân riêng. Có thể là sân trước, sân sau hay sân bên…, tùy theo điều kiện cụ thể, sân với nhà từ lâu đã trở thành liên kết không thể tách rời về công năng, đồng thời đóng vai trò không nhỏ đến phong thủy nơi cư ngụ. Xem xét và bố trí tương quan hợp lý giữa nhà và sân sẽ giúp kiểm soát tốt hơn khoảng trống đóng vai trò luân chuyển khí này, từ đó đưa ra các cách xử lý phù hợp.
Sân nhà nên quan niệm chính là khoảng đệm giữa nhà và giao thông đối ngoại, khoảng nạp khí cũng như thoát khí, chứ không phải là khoảng lãng phí như một số người hay suy nghĩ theo kiểu “tấc đất tấc vàng”. Điều này nếp nhà truyền thống đã xử lý khá cụ thể và tinh tế thông qua các bố cục “trước cau sau chuối”, qua những non bộ, sân vườn quanh co uốn lượn, vừa che chắn tốt vừa dẫn khí hiệu quả. Ngôi nhà khi đó tạo mối quan hệ với sân và con người sống trong toàn thể không gian từ nhà ra sân, chứ không bó hẹp trong các bức tường cố định. Dĩ nhiên nhà ở hiện đại, nhà ống, căn hộ chung cư thường không đủ không gian và diện tích bố trí sân, vì vậy, để đảm bảo hài hòa phong thủy, cần lưu ý một số giải pháp, cụ thể là đan xen và tập trung khi bố cục chỗ tiếp khách bên ngoài.
Cách nối kết đan xen lấy tư tưởng giao hòa thiên nhiên của triết học phương Đông làm chủ đạo, với lối bố cục phân tán các khu chức năng sao cho lẩn khuất, xen kẽ vào thiên nhiên, thậm chí một số chỗ chỉ làm mái và ngăn tối thiểu chứ không vây tường kín mít, từ đó tận dụng tối đa các khoảng hở dẫu ít ỏi để bố trí sân trong, khoảng thông thoáng hay khoảng sắp đặt cây xanh. Dĩ nhiên để cân bằng âm – dương, phần tiếp xúc trực tiếp thiên nhiên chủ yếu dành cho các hoạt động vào ban ngày, vốn mang tính dương và động, kề cận với mặt nước (âm – Thủy) và cây xanh, như bàn tiếp khách, ghế thư giãn. Thủ pháp đan xen còn có thể áp dụng khi nhà có tiếp xúc với cây xanh mặt ngoài, có thể “vay mượn” khoảng thoáng đãng và thiên nhiên bên ngoài đưa vào nhà qua cách mở cửa nhìn ra, sử dụng vật liệu nguồn gốc thiên nhiên như gạch, đá, gỗ…
Khi nhà có sân vườn không đủ rộng hoặc môi trường lân cận chưa đạt lý tưởng (gần đường sá ồn ào hay áp sát nhà bên) thì có thể làm cơ cấu nhà theo dạng khép kín và tạo khoảng sân hướng nội hoàn toàn. Về nguyên lý thì bất kỳ chỗ nào cũng đưa thiên nhiên vào được, nhưng tốt hơn cả là sử dụng sân trong có thể ở khoảng giữa nhà, để đạt trung cung thanh tịnh và thông thiên tốt. Với cách này, cần chú ý chống ẩm và thoát nước tốt cho các khoảng trồng cây trong nhà, tránh muỗi và côn trùng xâm nhập. Giải pháp tập trung này cũng cần chọn lọc chất liệu theo Ngũ hành để bổ sung yếu tố tương khắc – tương thừa. Ví dụ nhà làm bằng gạch thô nhiều (thừa Thổ) thì nên bổ sung đồ mây tre gỗ lá (để Mộc khắc bớt Thổ). Nếu nội thất nhà vốn dùng nhiều gỗ thì Mộc vượng quá dễ sinh Hỏa, nên thêm hồ nước trong khoảng sân giữa để có Thủy khắc chế. Ngoài ra, những khoảng ban công, vườn nhỏ trên mái có khoảng lùi để nhìn ngắm cũng là các vị trí kết nối Thiên – Địa – Nhân rất tốt mà trong điều kiện đô thị chật hẹp luôn cần chủ động tạo ra, thay vì bít bùng ngăn cách.
Khéo dùng khoảng thông tầng
Nếu giếng trời là đặc trưng cấu trúc trong ngôi nhà phương Đông (nhất là kiểu nhà ống phố thị), thì khoảng thông tầng lại mang đặc thù cấu trúc không gian của ngôi nhà kiểu phương Tây duy lý và khai thác không gian hiệu quả. Dĩ nhiên, nhà phải có ít nhất một tầng lầu hay gác lửng thì mới làm được khoảng thông tầng, và bố trí khoảng thông tầng chắc chắn không chỉ để làm đẹp đơn thuần cho nội thất mà kèm theo nhiều lợi ích: tạo góc quan sát rộng, thông thoáng tốt nhưng không bị hun hút như kiểu giếng trời (nếu làm không khéo). Ở nhiều công trình, khoảng thông tầng trở thành điểm nhấn trang trọng, là đầu mối giao thông và nơi giao tiếp chính yếu trong nhà (như ở các lâu đài, dinh thự thời cổ), hoặc là khoảng quan sát thú vị trong các căn hộ penthouse cao cấp thời hiện đại.
Về mặt phong thủy, những khoảng thông tầng dễ thấy nhất là phần trống phía trước của tầng lửng nơi nhà mặt phố. Khi có kết hợp kinh doanh, khoảng thông tầng này giúp tăng cường độ thoáng đãng và góc quan sát phía trước nhà, đồng thời tạo thêm khoảng tiếp khách giao dịch, nơi điều hành công việc trên tầng lửng rất hiệu quả mà nhà tầng trệt hay đúc lầu suốt không có được. Về bản chất, đây là dạng không gian kết nối, trong tĩnh có động, trong dương có âm, tuy trống mà đầy, tuy cao (phía trước) mà thấp (phía sau).
Trường hợp nhà không đủ chiều dài, diện tích nhỏ, không có nhu cầu buôn bán thì không nhất thiết phải mở thông tầng phía trước mặt tiền, mà có thể tạo khoảng thông tầng bên trong, kết hợp với ô cầu thang là đủ. Khoảng thông tầng cũng nên kết hợp làm nơi sinh hoạt, đừng biến thành chỗ… treo đèn chùm hay chỉ nhìn ngắm đơn thuần. Tốt nhất là kết hợp khoảng thông tầng với tiểu cảnh và các tiện nghi sinh hoạt để làm chỗ quây quần gia đình hay nghỉ ngơi thư giãn. Hoặc nếu có thông tầng lên đến mái thì có thể làm như khoảng đặt cây xanh hay hồ nước nhỏ để tăng thêm tính thiên nhiên vốn luôn hiếm hoi trong điều kiện nhà ống phố thị hiện nay. Phong thủy truyền thống có câu: “Tụ thủy tắc khí bất tán”, tức là có nước chảy đến và nước luân chuyển để kích hoạt sinh khí và tránh tù đọng ẩm thấp. Có thể đưa tiểu sơn thủy (núi sông thu nhỏ) vào nội thất thông qua tổ chức non bộ hồ cảnh bên cạnh chỗ tiếp khách. Cũng có thể đặt bể cá có bơm lọc nước tuần hoàn, hay đơn giản như một chậu phun loại nhỏ cũng là một điểm nhấn thu hút và tạo luân chuyển nước trong nhà rất tốt.
- Ảnh Xuân Trang
