Tiến sĩ Trần Văn Thành là một trong những nhà thiết kế chiếu sáng tiên phong của Việt Nam. Các công trình của ông mang giá trị văn hóa lớn và đã được công nhận rộng rãi quốc tế, đặc biệt là tại Đông Nam Á. Là đồng sáng lập của ASA Lighting Design Studio, Tiến sĩ Trần Văn Thành đã thực hiện thiết kế chiếu sáng cho các thương hiệu khách sạn và nghỉ dưỡng cao cấp như Accor, Hilton, Hyatt và Marriott. ASA Lighting Design Studio là một hãng thiết kế chiếu sáng đoạt giải thưởng, hiện đứng trong tốp đầu các công ty chiếu sáng tại Đông Nam Á xét về số lượng dự án và sự đa dạng trong tính chất các dự án cùng giải thưởng đã được trao.
Tiến sĩ Trần Văn Thành được đào tạo ban đầu như một kiến trúc sư và sau đó theo đuổi đam mê về thiết kế chiếu sáng tại Đức và Anh. Sở hữu bằng Tiến sĩ về Chiếu sáng và Môi trường Xây dựng từ Trường Nghệ thuật, Kiến trúc và Thiết kế Sir John Cass, Đại học Metropolitan London, Ông có đam mê nâng cao ý thức của cộng đồng về tầm quan trọng của ánh sáng qua các hoạt động và giáo dục cộng đồng. Ông cũng là giảng viên tại Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, nhấn mạnh về tác động của ánh sáng đối với sức khỏe và phát triển bền vững.
Ông vừa có bài trả lời phỏng vấn tạp chí Lighting Today của Singapore, tạp chí chuyên ngành của các chuyên gia trong ngành chiếu sáng về tư duy thiết kế mà ông theo đuổi trong hơn 20 năm qua.
____
Ông bắt đầu ASA Lighting Design Studios khi nào?
Tôi cùng với đối tác kinh doanh của mình là ông Khoa Nguyễn cùng nhau sáng lập thương hiệu này từ năm 2012. Trước khi thành lập công ty, tôi đã làm nghề thiết kế ánh sáng tại châu Âu trong hơn 10 năm, ban đầu là cho công ty thiết kế Ulrike Brandi tại Đức, sau đó tại Anh cho nhà thiết kế ánh sáng nổi tiếng người Anh Maurice Brill tại MBLD. Nghề thiết kế ánh sáng đã đi theo tôi như vậy cũng được 20 năm rồi.
Trước khi có ASA, tôi được hân hạnh tham gia vào nhiều dự án trên khắp thế giới, từ một bảo tàng ở Stuttgart đến một ga tàu ở London, từ Quốc hội Bahrain đến các khách sạn sang trọng bên bờ biển Đỏ ở Ai Cập và một khu nghỉ dưỡng ở Nam Phi.
Khoa và tôi bắt đầu làm việc cùng nhau vào đầu những năm 2010. Việt Nam thời điểm đó đang rất phát triển về xây dựng và thiết kế nội thất. Thiết kế ánh sáng vẫn còn rất mới mẻ tại Việt Nam. Tôi may mắn được tham dự vào các dự án tầm cỡ ở thời điểm đó, và ASA tự hào là công ty thiết kế ánh sáng chuyên nghiệp đầu tiên ở Việt Nam.
Chúng tôi mang đến cho các công trình ở Việt Nam sự chuyên nghiệp và góc nhìn toàn cầu của mình, và luôn không ngừng cổ vũ cho quá trình thiết kế ánh sáng chuyên nghiệp. Mặc dù chúng tôi hiểu rõ thị trường địa phương, nhưng còn có vô vàn các khó khăn và hạn chế của một thị trường trẻ thiếu nguồn nhân lực và tài nguyên.
Một trong những thách thức lớn nhất của chúng tôi là nguồn nhân lực. Tại đây không có chuyên ngành đào tạo thiết kế ánh sáng, và cũng rất ít người muốn làm việc trong lĩnh vực mới. Chúng tôi đã phải xây dựng mọi thứ từ đầu. Tôi tổ chức các buổi nói chuyện về thiết kế ánh sáng, thảo luận với các trường đại học để tạo ra các khóa học thiết kế ánh sáng đầu tiên, trao học bổng cho sinh viên có đam mê về ánh sáng, giảng dạy tại các trường đại học và hợp tác với các cơ quan chính phủ để nâng cao ý thức của công chúng về ánh sáng tốt. Mười năm nhìn lại, quả thực chặng đường đi đầy khó khăn để có thể đạt được vị trí như hiện tại.
Ngày nay, ASA chúng tôi được biết đến ở Việt Nam như là nhà thiết kế ánh sáng tiên phong và chất lượng tối ưu nhất. Với nền tảng vững chắc đó, chúng tôi đã phát triển thành một trong những studio thiết kế ánh sáng hàng đầu ở Đông Nam Á, giành được nhiều giải thưởng thiết kế ánh sáng và hoàn thành thành công hơn 200 dự án.
____
Tại sao ông chọn tên này cho công ty của ông – ASA?
Tôi muốn công ty này thuộc về tất cả mọi người làm việc cho nó, không phải là tên của những nhà sáng lập. Đội ngũ làm việc tại ASA đều nên có một cảm giác sở hữu, trách nhiệm, động lực và phần thưởng cho sự thành công của nó. Điều đó sẽ thúc đẩy chúng tôi phải luôn không ngừng sáng tạo, đổi mới và tự hào về nguồn gốc của mình.
Trong nhiếp ảnh, ASA là đơn vị đo tốc độ film, còn được biết đến là độ nhạy sáng. Trên thực tế, ASA có nhiều ý nghĩa tích cực mà tôi cảm thấy mình thân thiện với. Trong tiếng Việt, ASA là viết tắt của Ánh Sáng. Trong tiếng Nhật, nó có nghĩa là buổi sáng. Trong tiếng Indonesia và tiếng Filipino, nó có nghĩa là hy vọng. Bằng bất kỳ ngôn ngữ nào, những ý nghĩa đều truyền cảm hứng và đẹp đẽ.
Chúng tôi đi lên từ nền tảng kỹ thuật, nhưng để đi đường dài và thành công, cần có đam mê. ASA chính là quả ngọt và cũng là niềm tự hào để chúng tôi tiếp tục con đường đam mê theo đuổi sự diệu kỳ của cuộc chơi ánh sáng.
____
ASA hiện là một trong những studio thiết kế ánh sáng lớn nhất trong khu vực với hơn 30 nhà thiết kế và 2 studio ở Bangkok và Sài Gòn. Làm thế nào công ty phát triển đến vậy?
Chúng tôi đã phát hiện rằng chìa khóa thành công của một thiết kế đến từ việc thấu hiểu sâu sắc nhu cầu của khách hàng cũng như dự án của họ.
Thiết kế tốt nhất là một thiết kế chân thực. Chúng tôi chia sẻ rất thẳng thắn, rõ ràng về những gì chúng tôi làm: từ cách thức lên ý tưởng, đến phương pháp tiếp cận và phương thức thiết kế. Chân thực có nghĩa là chúng tôi luôn bám sát mục đích chiếu sáng không gian, cảm giác của người sử dụng không gian, và cách ánh sáng truyền cảm hứng cho mọi người. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận rất “đo ni đóng giày”: Mỗi nhu cầu của khách hàng đều được cân nhắc, mỗi dự án đều độc đáo, mỗi thiết kế đều riêng biệt.
Thiết kế khả thi là thiết kế tốt. Chúng tôi tin rằng những thiết kế không thể thực hiện được và không thực tế sẽ làm người thụ hưởng thất vọng. Nguyên tắc thiết kế tiên quyết là phải sử dụng được. Chúng tôi tạo ra những thiết kế tốt nhất dựa trên những gì có sẵn tại địa phương. Tính địa phương không chỉ liên quan đến vật liệu, văn hóa và phong tục; nó còn liên quan đến kỹ năng, tài nguyên, thời gian và sự hiểu biết có sẵn tại địa phương đó. Tính địa phương tạo ra tác phẩm hoàn hảo cho những người sống và làm việc xung quanh nó.
Phương pháp này đã giúp chúng tôi làm việc trên nhiều dự án thành công trong các bối cảnh khác nhau. Chúng tôi có hai studio, một tại Việt Nam và một tại Thái Lan, và đồng nghiệp của chúng tôi đến từ nhiều ngành nghề chuyên nghiệp và quốc tịch khác nhau, làm việc trên các dự án ở nhiều quốc gia. Mặc dù văn hóa làm việc có phần khác biệt, nhưng chúng tôi mang đến cho thiết kế của mình những giá trị và sự hiểu biết giống nhau. Điều này làm cho thiết kế của chúng tôi được đánh giá cao mọi nơi.
____
Ông đã chia sẻ rằng ông đang làm việc ở Trung Đông, Ấn Độ, Thái Lan, Campuchia, Philippines và Việt Nam. Ông có thể kể tên một số dự án nổi bật đang hoặc đã hoàn thành không?
Chúng tôi đã giành được một số giải thưởng thiết kế uy tín, nhưng có lẽ chúng tôi được biết đến nhiều nhất qua công trình Cầu Rồng ở Đà Nẵng, Việt Nam. Nhà Đức – Deutsches Haus – ở TP.HCM cũng là một dự án đẹp từng được giới thiệu trên nhiều tạp chí thiết kế. Chúng tôi đã thực hiện nhiều dự án nhà hàng và khu nghỉ dưỡng đạt giải thưởng như Sorae, San Fou Lounge, Mizumi Westlake và Intercontinental Resort Phú Quốc.
Hiện tại, chúng tôi đang làm việc trên một số dự án tuyệt vời tại Ấn Độ. Chúng tôi đang thiết kế một số căn hộ cao cấp ở thành phố Thane và một số tòa nhà sang trọng ở trung tâm Mumbai. Rồi dự án cải tạo một tòa nhà thuộc thời kỳ thuộc địa Anh thành một khu văn phòng cao cấp ở Mumbai, khôi phục vẻ huy hoàng của tòa nhà Art-deco đẹp này nhưng với một thiết kế hiện đại hơn.
Tại Campuchia, chúng tôi đang thiết kế một bảo tàng quốc gia mới, chuyển đổi và mở rộng một khu phức hợp thuộc thời kỳ thuộc địa Pháp ngay giữa trung tâm của thị trấn cổ Battambang, nằm trong danh sách di sản của UNESCO. Những dự án này đều rất truyền cảm hứng. Chúng tôi không chỉ hiểu biết về Ấn Độ và Campuchia, mà còn hiểu biết về các công trình thuộc thời kỳ thuộc địa của Anh và Pháp. Điều này khiến công việc của chúng tôi trở nên rất thú vị.
Chúng tôi cũng đang làm việc trên một số dự án quy mô lớn như Mandani Bay, một khu phức hợp đô thị mật độ cao 20 ha đang được xây dựng tại Cebu, Philippines; nggoài ra, vừa mới hoàn thành giai đoạn đầu của Vega City, một khu phức hợp 43,8 ha bao gồm năm khách sạn và một sòng bạc với hơn 2.000 phòng ở khu vực Nam Trung Bộ.
Chúng tôi thích làm việc trên những dự án về lưu trú. Đây là nơi sáng tạo của chúng tôi được thách thức tốt nhất. Chúng tôi là đối tác thiết kế cho một số nhà khách quốc tế lớn. Chỉ trong năm nay, chúng tôi đã hoàn thành Crowne Plaza đầu tiên tại Vĩnh yên, cải tạo khách sạn Le Meridien Sài Gòn và khách sạn Intercontinental Sài Gòn.
Một số dự án mới khởi động bao gồm khu phức hợp căn hộ mang thương hiệu Marriott lớn nhất thế giới đang được xây dựng tại khu Ba Son ở TP. Hồ Chí Minh, cũng như J.W. Marriott mới tại Nha Trang, rồi Phú Quốc, như khu nghỉ MGallery đang được xây dựng trong rừng quốc gia, một khu nghỉ Park Hyatt siêu sang, và LUXNAM, khu nghỉ mang thương hiệu LUX đầu tiên tại Việt Nam và cũng là khách sạn duy nhất được xây trên mặt nước.
____
Những cơ hội và thách thức của một nhà thiết kế chiếu sáng như bạn ngày nay là gì?
Toàn cầu hóa là một cơ hội và đồng thời là một thách thức. Chúng tôi đang làm việc ở những vùng đất rất khác nhau, với bối cảnh hoàn toàn khác nhau. Chúng tôi cần làm việc chăm chỉ để xây dựng một cách tiếp cận để đáp ứng các yêu cầu đa dạng trong khi vẫn giữ được những thiết kế và bản sắc độc đáo. Xây dựng một bản sắc mạnh mẽ cho một công ty hoạt động toàn cầu không phải là một công việc dễ dàng.
Công nghệ cũng đưa ra cơ hội và thách thức cho thiết kế chiếu sáng. Chúng tôi rất hào hứng khi khám phá những tính năng mới và sự thoải mái mà công nghệ mới mang lại. Tuy nhiên, đồng thời, chúng tôi quan tâm đến việc mang lại thiết kế chân thực cho con người, bảo vệ thiên nhiên và thúc đẩy địa phương.
Hiện nay mọi người đều đang nói về về Trí tuệ nhân tạo. Một phần của thiết kế chiếu sáng rất kỹ thuật, có lẽ trong tương lai có thể được thực hiện bởi Trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, một phần khác lại là nghệ thuật và có yếu tố cảm xúc. Tìm ra sự cân bằng đúng để làm cho công việc của chúng tôi dễ dàng hơn nhưng không làm mất đi sự hứng thú có lẽ là thách thức lớn hiện tại.
Những biến đổi đột ngột gần đây như đại dịch, chiến tranh và sự bất ổn của kinh tế toàn cầu cũng gây ảnh hưởng không ít đến ngành thiết kế chiếu sáng. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra động lực mạnh mẽ để đối mặt với những thách thức này và biến đổi chính mình, theo đuổi các giá trị cốt lõi của công ty, luôn sáng tạo, đổi mới, linh hoạt và có liên quan đến thiết kế trung thực toàn cầu.
