Chơi tranh là một thú vui tao nhã đã có từ lâu đời trong lịch sử loài người, kể từ khi có người vẽ tranh, nghĩa là kể từ lúc hình thành lịch sử hội họa. Năm hết tết đến, có được một hay vài bức tranh đẹp để trang hoàng, làm mới lại ngôi nhà – tổ ấm của mình đón xuân hẳn là một niềm vui không nhỏ.
Từ một thú vui thị giác – được ngắm nhìn cái đẹp không phải từ thiên nhiên và cuộc sống chung quanh mà là cái đẹp từ sự tái tạo, đem lại một hồn vía mới cho thiên nhiên và những cảnh sống thường nhật – dần dà thú chơi tranh trở thành sự đam mê để rồi người chơi tranh cứ tích lũy dần cho mình những bức tranh đẹp và trở thành nhà sưu tập.
Sự biểu đạt đặc biệt của tâm hồn và tính cách người sống trong ngôi nhà
Trước khi sưu tập tranh được coi là một hình thức đầu tư đem lại lợi nhuận (mà ngày nay là đầu tư siêu lợi nhuận và an toàn bậc nhất trong các lĩnh vực đầu tư) thì việc sở hữu nhiều tác phẩm giúp người chơi tranh thực hiện nhiều mục đích cá nhân mà cụ thể nhất, tích cực nhất là làm đẹp không gian sống của mình. Không gì giúp tăng vẻ thẩm mỹ của một căn phòng, rộng ra là một ngôi nhà cho bằng trang trí với tranh. Một tác phẩm hội họa dễ trở thành điểm nhấn thị giác của căn phòng và thông qua nó người ta đem cảnh sắc tuyệt mỹ cũng như ánh sáng của thiên nhiên vào phòng. Có một mối liên hệ thầm kín giữa các tác phẩm được treo với chủ nhân ngôi nhà. Nói cách khác, bức tranh là một sự biểu đạt đặc biệt của tâm hồn và tính cách người sống trong ngôi nhà.
Người ta mua tác phẩm nghệ thuật trước hết theo cảm quan của mình, bởi nó khơi gợi cảm xúc cá nhân của mình, chẳng ai mua thứ không đem lại cho mình những rung cảm, hoặc đánh thức những hồi ức và kỷ niệm. Chuyên gia mỹ thuật Steve Duncan bảo rằng: thường thì một tác phẩm, có thể là một bức vẽ (phác họa), một bức tranh, một bức ảnh, hay một bức tượng, “nói” về chủ nhân của nó một cách sâu sắc, về cái tôi của anh ta theo cách khó giải thích trọn vẹn được. Còn bà Alaxandra Stoddard, nhà thiết kế nội thất lừng danh người Mỹ, tác giả của cuốn sách bán chạy Trang trí ngôi nhà (The decoration of houses) thì khuyến khích việc treo tranh như sau: “Khi bạn tuân theo trái tim mình, bạn sẽ trang trí tổ ấm của mình bằng tác phẩm nghệ thuật, và bộ sưu tập đó cho biết bạn là ai, bạn ưa thích gì, bạn đã đi đến những đâu và bạn nhìn thế giới ra sao”.
Hãy sưu tập tranh đi!
Chẳng phải là người giàu có, rủng rỉnh túi tiền thì mới trở thành nhà sưu tập tranh. Khởi đầu của một bộ sưu tập có khi không tốn kém như nhiều người thường nghĩ. Đâu nhất thiết phải bắt đầu công việc ấy với tranh của những họa sĩ tên tuổi, tranh của họ đang có giá cao. Trong cuốn sách Trang trí ngôi nhà bà Stoddard kể lại đã bắt đầu mua tranh từ năm 17 tuổi; với số tiền dành dụm được là 35 USD, cô thiếu nữ Alaxandra đã đến với một cuộc đấu giá tranh nho nhỏ và mua được một bức tranh phong cảnh vẽ một cánh buồm hai màu vàng và xanh lá buổi hoàng hôn của một họa sĩ người Anh theo khuynh hướng Ấn tượng lúc đó chưa ai biết. Rồi cô gặp một nhà buôn đồ cổ, ông ta bảo với cô: “Nếu cháu mua mỗi năm một món đồ cổ thôi thì trong mười năm cháu đã có một bộ sưu tập”. Từ khởi đầu đó, năm tháng trôi qua nay bà Alaxandra Stoddard đã có một bộ sưu tập tranh và đồ cổ kha khá để làm đẹp ngôi nhà của mình. Tương tự, chuyên gia Steve Duncan khuyên những ai mới chập chững chơi tranh hãy bắt đầu với các họa sĩ chưa có mấy tiếng tăm hoặc các họa sĩ mới được biết đến mà tranh của họ hứa hẹn sẽ có giá trị về sau.
Bước khởi đầu
Nếu bạn có ý định sẽ chơi tranh, mua tranh và dần dà sưu tập tranh, hãy chú ý những bước đi sau đây:
Trước hết, hãy mua tranh vì nó đem lại sự thích thú cho bạn và sẽ làm tăng giá trị cuộc sống của bạn. Không phải bức tranh nào bạn mua rồi cũng tăng giá trị thương mại nhưng chắc chắn mỗi bức tranh ấy đều phải đem lại cho bạn niềm vui, khoái cảm và làm đẹp hơn cho không gian sống của bạn. Để có sự hiểu biết hơn về lĩnh vực mà mình ưa thích, không có cách nào khác hơn là nên năng đến với các phòng triển lãm, các gallery. Hãy tìm cách trò chuyện với họa sĩ, với người phụ trách gallery khi bạn cảm thấy thích tác giả và tác phẩm. Điều đó sẽ giúp bạn rất nhiều để đi đến quyết định mua một bức tranh. Và hãy đến các bảo tàng mỹ thuật, đọc thêm sách và tạp chí chuyên ngành về mỹ thuật. Ở nhiều nước phát triển, những người mới nhập môn có thể xin gia nhập câu lạc bộ hội viên của các bảo tàng để được các chuyên viên bảo tàng hướng dẫn từng bước tìm hiểu hội họa, lịch sử hội họa qua các thời đại, các trường phái, trào lưu… Và nếu điều kiện kinh tế cho phép, họ có thể tìm đến các chuyên gia tư vấn về thị trường tranh để chọn mua tác phẩm thích hợp với “tạng” của mình cũng như với túi tiền của mình. Họ có thể mua tranh tại các gallery, các nhà đấu giá và trên mạng eBay. Các họa sĩ nay cũng mở các website để giới thiệu và bán tác phẩm, hình thành vô số gallery online cho người mua tha hồ chọn lựa loại tranh, giá cả…
Tranh tết với người Việt
Ngày đầu xuân mới, theo truyền thống thì loại tranh con giáp của các làng tranh Đông Hồ, Hàng Trống vẽ linh vật biểu trưng của năm thường được người Việt chọn mua dịp tết để treo trong nhà lấy may. Những bức như Tố nữ, Đám cưới chuột, Vinh quy bái tổ, Đánh ghen, Hứng dừa… (Đông Hồ) hay Ngũ Hổ, Cá hóa long… (Hàng Trống) luôn được ưa chuộng bất kể con giáp nào vì đem lại niềm vui, tiếng cười, sự may mắn, thậm chí nhiều người tin tranh còn có tác dụng trừ tà. Từ tranh in của các làng tranh, sau này các họa sĩ Việt Nam cũng vẽ con giống để tham gia các triển lãm mùa xuân, để bán cho người yêu thích, nhà sưu tập (đã có họa sĩ bán được một bức tranh vẽ con giáp với giá hàng chục ngàn USD khi triển lãm) song phần lớn là vẽ (với khổ nhỏ, chất liệu đơn giản) để tặng bạn hữu, người thân thay cho một cánh thiệp chúc tết. Tranh in dạng graphic các linh vật biểu trưng cho năm cũng được bày bán khá phổ biến dịp tết.
Nhưng để làm đẹp, làm mới không gian sống thân yêu của mình vào mùa xuân không nhất thiết phải là loại tranh truyền thống vẽ con giáp của năm. Bạn có thể mua một bức tranh phong cảnh đất nước với gam màu tươi tắn, một bức tĩnh vật vẽ hoa trái xôn xao, một bức tranh thiếu nữ yêu kiều trong tà áo dài tha thướt…, hay một bức trừu tượng với bố cục và bảng màu rạng rỡ… miễn là bạn yêu thích và tìm thấy ở tác phẩm sự hòa hợp với một hay vài góc sống trong ngôi nhà mình. Tranh có thể treo ở nhiều nơi: phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ và cả phòng tắm, tất nhiên với những quy tắc nhất định, ví dụ:
- Với không gian nhỏ hẹp thì không thể treo một bức tranh quá khổ dù nó có chất lượng thế nào đi nữa.
- Không treo tranh quá cao, tốt nhất là ngang tầm mắt; nếu treo nhiều tranh ở một nơi thì nơi cao nhất và nơi thấp nhất nằm ở khoảng giữa của tầm mắt, tất nhiên không cao quá và không thấp quá.
- Trong phòng khách, nếu treo tranh ở vị trí sofa thì khoảng cách từ sofa tới tranh ít nhất là một gang tay với tranh khổ lớn.
- Trong phòng ngủ, nơi thích hợp nhất để treo tranh là khoảng tường đầu giường; tranh phòng ngủ nên tạo cảm giác êm dịu, thư giãn, nhẹ nhàng, tốt nhất là tranh tĩnh vật hoa trái, tranh phong cảnh…
- Tranh phòng tắm – vệ sinh nên là khổ nhỏ, đơn giản và bản thân tranh được thực hiện với chất liệu và có khung không thấm nước, chống ẩm.
Mùa xuân đến rồi, ngôi nhà của bạn đang đợi chờ bức tranh mới như chờ đón một luồng gió mới mát lành, một làn hương thơm quyến rũ…
- Ảnh Hồ Xuân Bổn, Tư liệu NT
