Dựng một nếp nhà

Bạn kiến trúc sư hỏi tôi, căn nhà trong mơ của chị như thế nào? Tôi trả lời bạn rằng, chị không có “căn nhà trong mơ”, mà có “nếp nhà trong mơ”. “Căn nhà trong mơ” nếu có, là chỉ để chứa “nếp nhà trong mơ” mà chị có.

“Nếp nhà trong mơ” của tôi là buổi sáng thức dậy lúc mặt trời chưa lên, xung quanh còn rả rích tiếng côn trùng kêu. Người chủ nếp nhà, có lẽ là người già, vẫn còn nhắm mắt để nghe tim mình rung lên một nhịp với tiếng kêu của dế ngoài vách hiên, rồi từ từ mở mắt ra, nhìn quanh nơi đang che chở, ủ ấp mình. Một mảnh rèm trắng nhỏ khẽ lay động khi cơn gió ngoài cửa sổ thoảng qua. Một mùi hương đất dịu nhẹ từ vườn len vào. Tấm chăn cotton được may bằng những mảnh vải nhỏ khác nhau ghép lại, một kết quả nhiều ngày của người chủ gia đình và những đứa con, đang tràn đầy hơi ấm.

Rồi người chủ nếp nhà, lúc này được phủ đầy mùi thơm của đất, của hoa vườn len qua rèm cửa, và hơi ấm của tấm chăn nhỏ, đã chuyển mình thức dậy. Người ấy ngồi trên giường và nhắm mắt, thả hai chân xuống giường. Tất cả những mùi hương, những âm thanh ban nãy, giờ đây trở nên vang hơn, thơm hơn, rõ nét hơn, vì toàn bộ giác quan của họ đã thức. Giờ đây, giữa họ với căn phòng không còn là mối quan hệ che chở nữa. Họ với căn phòng hoà thành một. Họ gởi tình thương của mình tới toàn bộ căn phòng, cảm ơn vì đã che chở cho họ. Họ gửi tình thương lan ra mái hiên, lan ra khu vườn, lan ra từng cành cây và từng bông hoa, cảm ơn vì đã ở đây với họ. Họ cũng gửi tình thương tới giọt sương trên bậu cửa, cảm ơn vì đã ghé chơi.

Rồi dường như cảm nhận được tình thương của người chủ nếp nhà, những bông hoa, những cành cây, những giọt sương bừng nở. Nắng cũng vừa kịp ghé thăm. Cả căn nhà lặng im đón những giọt nắng mai đầu tiên ghé tới.

Rồi pha trà. Người chủ nếp nhà đã kịp nấu một bình nước sôi, và phủ toàn bộ hơi ấm lên bình trà. Họ lấy một nhúm trà xanh đã hái từ chiều qua, vò mấy lá trà trong bàn tay cho bớt chát, rồi thả vào bình trà. Họ đổ nước sôi vào bình, thả bình vào hũ giữ ấm, rồi mang chiếc hũ trà đó, ra sân.

Lúc này có lẽ ngoài sân sẽ có một khoảng vườn, và giữa khoảng vườn sẽ có một chiếc đệm nhỏ. Họ sẽ đặt hũ trà vào bục đá ở gần đâu đó, và rót một ly trà cho mình. Và họ ngồi im chơi.

Người già có lẽ ngồi chơi một lúc lâu, với hơi thở, với quá khứ, với mùi hương, với tình thương của mình. Rồi họ đứng lên, chào mặt trời, mỉm cười với tất cả. Họ bắt đầu một ngày mới trong căn nhà của mình như vậy.

2. Giờ thì họ đã ở bếp, nấu ăn. Ai đó đang xếp mền mùng, ai đó đang tắm và thay quần áo. Ai đó cũng đang dọn bàn sắp đũa. Hẳn ai đó cũng đang pha một tách cafe. Trong khi ăn, ai đó kể về một hành động buồn cười của ai đó khác. Và ai đó chọc ghẹo ai đó. Người chủ nếp nhà, có lẽ cũng càm ràm rầy rà vì chuyện chọc ghẹo um sùm. Họ vừa càm ràm, và có lẽ, cũng vừa cười tủm tỉm.

3. Giờ thì ai đó đã đi đâu đó. Người chủ nếp nhà, có lẽ chẳng vội mấy. Họ dọn dẹp một chút, rửa ráy gì đó một chút, và bắt đầu vào thư viện của mình.

4. Hôm nay họ sẽ đọc cuốn sách đang dang dở hôm qua, làm các công việc theo lịch trình đã định, ra ngoài nếu cần thiết, thực hiện vài cuộc gọi nếu cần thiết.

5. Có lẽ cần kiểm tra các căn phòng khác trong nhà, gom những quần áo đang bị vất ở đâu đó, những cái ly đang uống dở ở đâu đó. Có lẽ sẽ phải giặt quần áo một lúc nào đó. Có lẽ sẽ sơ chế thức ăn. Hoặc ai đó sẽ đi chợ.

6. Nhà sẽ có vườn, sẽ có thư viện. Nếu không có vườn, khó mà nghe được hương đất. Thế thì buổi sáng sẽ bớt vui một chút. Không có thư viện thì coi như không có nhà.

Dựng một nếp nhà - 02

7. Thư viện là linh hồn của ngôi nhà. Đó là nơi người chủ nếp nhà gửi đến con cái, cháu chắt của mình những điều mình đã chiêm nghiệm, đã mở mang, và khiêm cung học hỏi. Đó là tài sản tinh thần mà khi người chủ nếp nhà ra đi, kẻ ở lại còn được hưởng lợi bền vững. Đó là những giọt nước mắt khổ đau của đời người chủ nếp nhà đã trải, và những niềm vui lấp lánh họ đã nếm. Đó là quá khứ mà người chủ nếp nhà tặng cho con cái của họ, và là tương lai của chúng. Khi đặt xuống một cuốn sách trong ngôi nhà, người chủ nếp nhà đặt xuống một viên gạch để xây dựng một nếp nhà khác: nếp nhà trong tâm của con cái mình.

8. Người bạn kiến trúc sư lặng im. Tôi nghĩ rằng bạn ấy đang nhớ đến ngôi nhà của ông bà bạn ấy, như tôi đang nhớ đến nhà của ông bà ngoại tôi. Tôi nhớ ông bà ngoại tôi, nhớ cả tiếng chổi quét sân buổi sáng ấy.

9. Để dựng một nếp nhà trong mơ của mình, người chủ nếp nhà có lẽ sẽ phải phá bỏ rất nhiều điều. Họ không thể xây cái gì đó mà không phá cái gì đó. Và dẫu thứ họ đang phá đi là thứ gì: thói quen, các mối quan hệ, hay danh tiếng, hay tiền bạc, hay cả nhận thức cũ kỹ, thì cái họ có được trong nếp nhà cũng là cái mà cả cuộc đời họ phải kiếm tìm: sự che chở của tình thương. Không có nếp nhà, không thể có một tình thương thực sự.