Nhiều người nghĩ “nhà thông minh” phải bắt đầu bằng một khoản tiền lớn cho robot, khoá vân tay, loa ra lệnh. Với nhà phố Việt, điểm khởi đầu khôn ngoan hơn lại nằm ở hai thứ giản dị: ánh sáng và tấm rèm.
Nhà phố Việt có một bài toán gần như cố định: sâu, hẹp, bị nhà hai bên bịt kín nên ban ngày vẫn phải bật đèn ở lõi nhà, còn mặt tiền hoặc giếng trời thì hứng nắng gắt vào buổi chiều. Vấn đề không phải là thiếu thiết bị, mà là không điều khiển được ánh sáng — cả ánh sáng nhân tạo lẫn ánh nắng tự nhiên. Giải quyết đúng lớp này, ngôi nhà đã “thông minh” hơn hẳn trước khi cần đến bất cứ món đắt tiền nào.
Lớp đầu tiên là đèn. Thay công tắc thường bằng công tắc thông minh có chỉnh độ sáng, kết hợp bóng đổi được nhiệt màu, là can thiệp nhỏ nhưng đổi cả cách sống. Một mạch đèn ở nhà phố phải phục vụ nhiều khung giờ: sáng làm việc, chiều nghỉ, tối ăn cơm. Khi hạ được độ sáng và kéo ánh sáng về tông ấm buổi tối, không gian bớt mệt mà không phải thêm đèn.
Lớp thứ hai là rèm tự động. Motor rèm hẹn giờ theo hướng nắng xử lý đúng điểm yếu của nhà phố: giếng trời và mặt kính lấy sáng nhưng cũng lấy nhiệt. Để rèm tự khép lúc nắng gắt hướng Tây, căn nhà mát đi thấy rõ mà điều hoà không phải chạy hết công suất. Đây là chỗ smart home chạm vào hoá đơn điện — thứ dễ đo hơn mọi lời quảng cáo.
Lớp thứ ba, cũng rẻ, là cảm biến chuyển động ở cầu thang và hành lang. Nhà phố nhiều tầng nghĩa là mỗi ngày có hàng chục lượt lên xuống trong khoảng tối. Để đèn tự bật theo bước chân vừa an toàn vừa đỡ một thao tác lặp đi lặp lại — đúng thứ mà tự động hoá nên gánh thay con người.
Nguyên tắc chung: làm lớp “vỏ” ánh sáng trước, để thiết bị lớn như robot hút bụi hay điều hoà kết nối tính sau. Vỏ ánh sáng chạm vào mọi phòng, mọi giờ; thiết bị lớn chỉ chạm vào một việc. Bắt đầu từ nơi có tác động rộng nhất, ngân sách đi được xa nhất.
Nhà thông minh, xét cho cùng, không đo bằng số thiết bị. Nó đo bằng số lần bạn không còn phải bận tâm.
• Đọc thêm: Nhà ống Việt Nam dưới 100m²: 5 chiến lược thiết kế đang dùng
